ДАШТ-ий түүх #7 Вива, Бразил!

Oct 31, 2011 0 Санал хүсэлт

Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
“Чили-62” тооны хэлээр
Үргэлжилсэн хугацаа: 1962 оны тавдугаар сарын 31-нээс зургадугаар сарын 19
Оролцсон баг: 16 (Европоос 10, Өмнөд Америкаас тав, Хойд Америкаас нэг)
Тоглолт: 32
Гоол: 89 (дунджаар 2.78)
11 метрийн цохилт: 9 (үүнээс наймыг нь амжилттай гүйцэтгэсэн)
Хот: 4 (Арика, Сантьяго, Винья дель Мар, Ранкангуа)
Цэнгэлдэх хүрээлэн: 4 (“Браден Купер”, “Саусалито”, “Насьональ”, “Карлос Диттборн”)
Хамгийн олон гоол орсон тоглолт: 4:4
Хамгийн олон бөмбөгний зөрүүгээр хожсон тоглолт: 6:1, 5:0
Мэргэн бууч: Гарринча, Вава (хоёул Бразил), Л.Санчес (Чили), Алберт (Унгар), Еркович (Югослав), Иванов (ЗХУ) – 4 бөмбөг
Сонирхолтой баримтууд
•    Бразил дэлхийн хошой аварга болсон гурав дахь (Итали, Уругвайн дараа), ДАШТ-д дараалан хоёронтаа түрүүлсэн хоёр дахь (Италийн дараа) баг болов.
•    Энэ тэмцээнд бразилчууд ердөө 12-хон тоглогч авчирсны тав нь “Ботафаго”-д данстай хөлбөмбөгчид байв.
•    Зургаан тоглогч тус бүр дөрвөн бөмбөг оруулсан бөгөөд “Алтан шаахай” шагналын эзнийг сугалаагаар тодруулахад Бразилийн Гарринчад аз тохиожээ.
•    Өмнөх ДАШТ-ий мөнгө, хүрэл медальт багууд сорилго тэмцээнээс “цухуйж” чадсангүй. Шведүүд Швейцарьт, францчууд Болгарт хожигдсон аж.
•    Чехийн Вацлав Машек Мексикийн эсрэг тоглолтын 15 дахь секундэд А.Карбахалын хаалгыг мялаасан нь ДАШТ-ий түүхэн дэх хамгийн хурдан гоол болжээ. Хожим энэ рекордыг 2002 онд Туркийн Хакан Шукюр дөрвөн секундээр урагшлуулсан юм.
•    Энэ удаагийн тэмцээнд зургаан тоглогч улаан хуудас авсан нь бас нэгэн рекорд болсон байна.
•    Нэг хэсэгт хүч сорьсон Бразил, Чехославакийн багууд явсаар финалд тунаж үлджээ.
Бэлгэдлийн шигшээ
Шройф (Чехословак), Д.Сантос (Бразил), Плускаль (Чехословак), Шнелингер (ХБНГУ), Н.Сантос (Бразил), Зито (Бразил), Масопуст (Чехословак), Гарринча (Бразил), Шекулареш (Югослав), Амарилдо (Бразил), Л.Санчес (Чили)
Шилдэг довтлогч Гарринча (Бразил)
Чилийн ДАШТ-д Бразилийн Вава, Гарринча, Чилийн Л.Санчес, Унгарын Алберт, Югославын Еркович, ЗХУ-ын Иванов нар дөрвөн бөмбөг оруулсан нь мэргэн бууч цолын төлөө хамгийн олон хүн өрсөлдсөн тохиолдол болсон. Ингээд сугалаагаар “Алтан шаахай” шагналын эзнийг тодруулахад Бразилийн Гарринча шилдгээр шалгарчээ. Мөн тэрбээр тэмцээний шилдгийн шилдэг тоглогчоор нэрлэгджээ. Дунд шөвөгт Английг 3:1-ээр, их шөвөгт талбайн эзэн Чилийг 4:2-оор хожиход тус бүр дубль хийсэн түүнд энэ шагнал очсон нь шударга явдал байлаа.
Мануэл дос Сантос Франциско 1933 оны аравдугаар сарын 28-нд Пау-Грандед төржээ. Гарринча нугийнхаа “Ботафаго”, “Коринтианс”, “Фламенго”, “Португезе Сантиста”, “Бангу” клубүүд болон Итали, Францын лигт алба хашиж байсан бөгөөд Бразилийн шигшээд анхны тоглолтоо 1957 онд хийж байв. “Швед-58” ДАШТ-д түүнийг авч явсан ч эхний хэдэн тоглолтод талбайд огт гаргаагүй гаж. Финалын өмнө багийн бүх гишүүд дасгалжуулагчаасаа Шведийн эсрэг тоглолтын үндсэн бүрэлдэхүүнд Гарринчаг гаргахыг гуйж зөвшөөрүүлсэн гэдэг. Ману ч нөхдийнхөө итгэлийг алдсангүй, шигшээ тоглолтод “Тре Крунур”-ын хаалгыг хоёр бөмбөгөөр мялаажээ.
“Ард түмний баяр баясгалан” хэмээгдсэн тэрбээр Бразил даяар хөлбөмбөгийн хаан Пелегээс дутахааргүй алдартай нэгэн байсан юм. Гарринча гоол хийхээсээ илүү уран гоё тоглохыг эрхэмлэдэг байлаа. Бүх хамгаалагчийг хуурч, хаалгачийн  эсрэг ганцаараа гарчихаад гоол оруулалгүй торгуулийн талбайгаас гарч, ахин бүгдийг  шинээр эхлэн, хаалгачийн хоёр хөлөн дундуур сая нэг юм бөмбөгөө өнхрүүлж байж санаа нь амардаг бөх зүрхтэй тоглогч  түүнээс өөр байгаагүй болов уу. Харамсалтай нь агуу агуу хөлбөмбөгчний хувь заяа Пелегийнхээс тэс өөрөөр төгссөн юм. Мөнгийг баруун солгойгүй үрдэг байсан тэрбээр хүндээр гэмтэж, гэнэтхэн зодог тайлснаар эхнэр, найман охиноо тэжээх боломжгүй болсон бөгөөд амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийг ядуу зүдүү байдалд өнгөрөөн, 1983 онд 49 насандаа өөд болжээ.
***
Долоо дахь удаагийн Дэлхийн цомын тэмцээнийг зохион байгуулах эрхийн төлөө ХБНГУ, Аргентин, Чили улсууд өрсөлджээ. FIFA уламжлалаа бодсон уу яасан “World Cup-62”-ыг Өмнөд Америкийн нэр дэвшигчдэд өгөхөөр анхны шийдвэрээ гаргаад байлаа. Ингээд Аргентин, Чилийн хооронд өрсөлдөөн болох нь тодорхой болов. Дэлхийн II дайны үед Европыг хүнсээр хангаж байсныхаа ачаар эдийн засгийн хувьд хүчирхэгжсэн Аргентиний боломж харьцангуй өндөр байлаа. Дээр нь энэ улс 20 гаруй цэнгэлдэх хүрээлэнтэй, хүн ам нь хөлбөмбөгөөр бараг л “амьсгалдаг”… гэх мэт давуу талууд олонтой. Харин улс төр, эдийн засгийн байдал нь тогтворгүй Чилид 1960 онд маш хүчтэй газар хөдлөлт болж, 5000 хүний амийг авч оджээ. Дэлхийн бүх хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр Чилийн нутаг дэвсгэр бүхэлдээ дайны дараах байдлаас ч илүү нүд халтирам болсон гэж мэдээлэх. Энэ мэт нөхцөл байдлыг харгалзан үзээд Олон улсын хөлбөмбөгийн холбоо ДАШТ-ийг зохиох эрхийг Аргентинд өгөхөөр зэхэж байлаа.
Хэрэв К.Диттборн байгаагүй бол чиличүүд хөлбөмбөгийн их баярыг хэзээ ч авч чадахгүй байсан биз ээ. FIFA-гийн конгресс дээр тэрбээр “Чилид бараг юу ч үлдсэнгүй, харин ДАШТ-ийг бидэнд үлдээгээч” хэмээх үгээрээ бүгдийн сэтгэлийг хөдөлгөж, долоо дахь Дэлхийн цомын тэмцээнийг зохион байгуулах эрхийг эх орондоо авчирсан юм. Харамсалтай нь Чилийн хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгч Карлос Диттборн 32-хон насандаа буюу ДАШТ эхлэхээс нэг сарын  өмнө хүнд өвчний улмаас таалал төгсчээ. Зохион байгуулагчид Арика хотноо шинээр ашиглалтад оруулсан цэнгэлдэх хүрээлэнгээ түүний нэрэмжит болгон нэрийг нь мөнхжүүлж, “Чилид бараг юу ч үлдсэнгүй, харин ДАШТ-ийг бидэнд үлдээгээч” хэмээх алдарт үгийг цэнгэлдэхийн ханан дээр сийлсэн юм.
Тэмцээний сонгон шалгаруулалтад 51 орон өрсөлдсөнөөс 14-ийг шалгаруулж, тэдэн дээр зохион байгуулагч Чили, дэлхийн аварга Бразил нэмэгдэн нийт 16 баг шигшээ тэмцээнд өрсөлджээ. Шигшээ тэмцээний сугалаа 1962 оны нэгдүгээр сарын 18-нд Сантьягод болсон бөгөөд энэ үеэр хоёр чухал асуудлыг хэлэлцэж тохирсон аж. Тодруулбал нэгдүгээрт нэмэлт тоглолтоос татгалзаж оноо тэнцсэн тохиолдолд бөмбөгний зөрүүг харгалзах, хоёрдугаарт урьд өмнө нь аль нэг улсын шигшээд тоглож байсан хөлбөмбөгчид өөр улсын нэрийн өмнөөс тоглодог явдлыг болиулсан байна. Ингэснээр тэмцээн товлосон хугацаандаа дуусах боломжтой болж, Итали, Испани гэх мэт багуудын легионеруудын хүчийг ашигладаг шударга бус явдлыг таслан зогсоожээ.
Тэмцээний “А” хэсэгт Уругвай, Колумб, Югослав, ЗХУ өрсөлдсөнөөс 1960 оны Европын аварга Зөвлөлтийн хөлбөмбөгчид хоёр хожиж, нэг тэнцэн таван оноогоор итгэл төгс тэргүүлж, үеийн үед хүчтэйд тооцогдож ирсэн Югослав удаалжээ. Дэлхийн хошой аварга Уругвай анх удаагаа хэсгээсээ ч шалгарч чадсангүй. Тэд эхний тоглолтод Колумбийг буулган аваад, Югославт 1:3-аар, ЗХУ-д 1:2-оор дийлдсэн байна.
Харин ХБНГУ, Итали зэрэг хүчтэй хөлбөмбөгчидтэй учраа таарсан Чилийг “В” хэсгээс шалгарна гэж хэн ч тооцолсонгүй. Шигшээ тэмцээний сугалаа гарсны дараа Баруун Германы дасгалжуулагч Хербергер “Бид хэсэгтээ Италийн дараа хоёроор гарна” хэмээн мэдэгдэж байлаа. Учир нь немцүүд “Скуадра Аззура”-тай хийсэн сүүлийн 11 тоглолтод найм хожигдож, хоёр тэнцэн, ердөө ганцхан удаа хожиж байжээ. Гэвч нөгөөх айгаад байсан италичууд нь хоёрдугаар тойрогт талбайн эздэд 0:2-ээр хожигдсоноор дараагийн шатанд гарах найдвараа үгүй хийжээ.Итали-Чилийн тулаан хүнд нөхцөлд болж, хоёр багийн улангассан тоглогчид бараг л регби тогложээ.
Энэ тоглолтыг хянасан англи шүүгч Кен Астон Италийн багийн хоёр ч тоглогчийг нь талбайгаас хөөсөн эцсийн үр дүнд нөлөөлсөн нь гарцаагүй. Тооцоо сайтай германчууд “Скуадра Аззура”-тай яаж ийгээд 0:0-ээр тэнцээд, үлдсэн хоёр өрсөлдөгчөө хялбархан буулгаж авснаар хэсгээ тэргүүлсэн юм.
Европын дэвжээнд босоо байсан “Реал”-ын тоглогчдоор цөмөө бүрдүүлсэн Испанийн шигшээг “С” хэсгийн гол фаворитаар нэрлэж байсан ч Чехославакт 0:1, дэлхийн аварга Бразилд 2:1-ээр хожигдон, группдээ сүүлийн байр эзлэв. Ди Стефано, Пушкаш, Сантамария, Хенто нар бусадтайгаа “хөл нийлж” чадсангүй. Бразил-Чехословакийн тоглолтод Пеле гэмтэн талбайг орхисон бөгөөд тэрбээр тэмцээн дуустал ахиж талбайд гараагүй юм. Гэхдээ түүний орон зайг авьяаслаг Амарилдо нөхөж, Гарринча, Вава нартай чадварлагаар хослон тоглосон юм.
“D” хэсгийг Унгар таван оноотой тэргүүлсэн бол Англи, Аргентиний оноо тэнцэн, бөмбөгний зөрүүгээр британичууд хоёроор гарлаа. Хоорондын тоглолтод Англи 3:1-ээр давамгайлсан бөгөөд энэ нь хожмоо тив дамнасан супер дерби болон хувирсан эвлэршгүй өрсөлдөгчдийн анхны уулзалт байлаа.
Плей-оффын эхний тоглолт Чили-ЗХУ-ын хооронд болж, талбайн эзэд 2:1-ээр хожин анх удаагаа ДАШТ-д медалийн төлөө тоглох эрхтэй болов. Европын аваргууд дасал болоогүй 4-3-3 хувилбараар тоглосон бүтэлгүйтэх болсон гол шалтгаан гэж болно. Хожлын бөмбөгийг Рохас 35 метрээс Лев Яшины хаалганд оруулж. Дунд шөвгийн бусад тоглолтод Бразил Английг 3:1-ээр, Чехословак Унгарыг 1:0-ээр, Югослав ХБНГУ-ыг 1:0-ээр буулган авсан аж. Хагас шигшээд Европ, Өмнөд Америкийн төлөөлөгчид хоорондоо учраа таарсан ба Бразил Чилийг 4:2-оор, Чехословак Югославыг 3:1-ээр ялж, финалд шалгарав. Бразилийн лидер Гарринча хоёр гоол оруулж, багийнхаа ялалтад гол үүрэг гүйцэтгэсэн ч япон гаралтай перу шүүгч Ямасаки 83 дахь минутад түүнийг шударга бусаар улаан хуудсаар торгон, финалын тоглолтод оролцох эрхгүй болгосон юм. Гэвч FIFA-д нэр нөлөө бүхий Бразилийн хөлбөмбөгийн холбоо зад заргалдан Манугийн шийтгэлийг хүчингүй болгож дөнгөсөн билээ.
Шигшээ тоглолт зургадугаар сарын 17-нд Чилийн нийслэл Сантьяго хотын 70 мянган хүний суудалтай Үндэсний цэнгэлдэх хүрээлэнд болсон. Өмнө нь Италитай үзүүр түрүү булаалдаж байсан чехословакууд энэ тоглолтод чамбай бэлтгэсэн нь эхний минутаас тодорхой байв. Тэдний хамгаалагчид нь Гарринчаг хөдөлгөхгүй барих үүргээ биелүүлж, тэргүүн эгнээнийхэн нь сөрөг довтолгоогоо чанартай гүйцэтгэж байв. Тоглолтын 15 дахь минутад Масопуст эхний бөмбөгийг оруулах нь тэр. Гэвч бразилчууд сэтгэл санаагаар ердөө ч унасангүй, хоёрхон минутын дараа тоог тэнцүүлэв. Бразилчууд үндсэндээ 90 минутын турш Шройфыг бөмбөгдсөн бөгөөд зөвхөн нэгдүгээр үед л 39 удаа хаалга руу цохисон бөлгөө. Улмаар 69 дэх минутад Зито, 78 дахь минутад Вава гоол хийн, хоёр дахь удаагаа дэлхийн аварга хэмээх эрхэм алдрыг хүртжээ.
Хүрэл медалийн төлөөх тоглолтод зохион байгуулагч Чили Югославыг 1:0-ээр хожсон байна. Чилийн аврагч Рохас цаг дуусахаас 40 секундийн өмнө хожлын гоолыг оруулжээ.
Р.Манлай
А ХЭСЭГ
Уругвай-Колумб 2:1
Гоол: Кубилья 57, Сасиа 74-Сулуага 19 пен
Уругвай: Соса, Троче, Эм.Альварес, Эл.Альварес, Мендес, Гонсальвес, Кубилья, Роча, Ланхон, Сасиа, Перес
Колумб: Санчес, Сулуага, Х.Гонсалес, Лопес, Эчеверри, Сильва, Колль, Асерос, Клинхер, Гамбоа, Ариас
V.30. Арика, “Карлос Диттборн”, 7908 үзэгч
ЗХУ-Югослав 2:0
Гоол: В.Иванов 51, Понедельник 83
ЗХУ: Яшин, Дубинский, Островский, Воронин, Масленкин, Нетто, Метревели, В.Иванов, Понедельник, Каневский, Месхи
Югослав: Шошкич, Дуркович, Юсуфи, Муич, Маркович, Попович, Матуш, Шекуларач, Еркович, Галич, Скоблар
V.31. Арика, “Карлос Диттборн”, 15000 үзэгч
Югослав-Уругвай 3:1
Гоол: Скоблар 25 пен, Галич 29, Еркович 49-Кабрера 19
Югослав: Шошкич, Дуркович, Юсуфи, Радакович, Маркович, Попович, Мелич, Шекуларач, Еркович, Галич, Скоблар
Уругвай: Соса, Троче, Эм.Альварес, Эл.Альварес, Мендес, Гонсальвес, Бергара, Роча, Кабрера, Сасиа, Перес
Улаан хуудас: Попович 71-Кабрера 71
VI.2. Арика, “Карлос Диттборн”, 8829 үзэгч
ЗХУ-Колумб 4:4
Гоол: В.Иванов 8, 11, Численко 10, Понедельник 56-Асерос 21, Колль 68, Рада 72, Клинхер 86
ЗХУ: Яшин, Чохели, Островский, Воронин, Масленкин, Нетто, Численко, В.Иванов, Понедельник, Каневский, Месхи
Колумб: Санчес, Альсате, Х.Гонсалес, Лопес, Эчеверри, Серрано, Колль, Асерос, Клинхер, Рада, Г.Гонсалес
VI.3. Арика, “Карлос Диттборн”, 8040 үзэгч
ЗХУ-Уругвай 2:1
Гоол: Мамыкин 38, В.Иванов 89-Сасиа 54
ЗХУ: Яшин, Чохели, Островский, Воронин, Масленкин, Нетто, Хусаинов, В.Иванов, Понедельник, Численко, Мамыкин
Уругвай: Соса, Троче, Эм.Альварес, Эл.Альварес, Мендес, Гонсальвес, Кортес, Кубилья, Кабрера, Сасиа, Перес
VI.6. Арика, “Карлос Диттборн”, 9973 үзэгч
Югослав-Колумб 5:0
Гоол: Галич 20, 61, Еркович 25, 87, Мелич 82
Югослав: Шошкич, Дуркович, Юсуфи, Радакович, Маркович, Попович, Мелич, Шекуларач, Еркович, Галич, Анкович
Колумб: Санчес, Альсате, Х.Гонсалес, Лопес, Эчеверри, Серрано, Колль, Асерос, Клинхер, Рада, Г.Гонсалес
VI.7. Арика, “Карлос Диттборн”, 7167 үзэгч
Баг    Тт    Хо    Тэ    Хд    Б/Х    О
ЗХУ     3     2     1     0     8-5     5
Югослав    3     2     0     1     8-3     4
Урагвай     3     1     0     2     4-6     2
Колумб     3     0     1     2     5-11     1
В ХЭСЭГ
Чили-Швейцарь 3:1
Гоол: Л.Санчес 44, 51, Рамирес 55-Вютрих 6
Чили: Эскути, Эйсагирре, Р.Санчес, Контрерас, Наварро, Торо, Рохас, Рамирес, Ланда, Фуйю, Л.Санчес
Швейцарь: Эльзенер, Морф, Шнайтер, Таккелла, Гробеты, Вебер, Аллеманн, Потье, Эшманн, Вютрих, Антенен
V.30. Сантьяго, “Насьональ”, 65000 үзэгч
Итали-ХБНГУ 0:0
Итали: Буффон, Лози, Роботти, Сальвадоре, Мальдини, Радиче, Феррини, Ривера, Альтафини, Сивори, Меникелли
ХБНГУ: Фариан, Новак, Шнеллингер, Шульц, Эрхардт, Шиманяк, Штурм, Галлер, Зеелер, Брюлльс, Шефер
V.31. Сантьяго, “Насьональ”, 65440 үзэгч
Чили-Итали 2:0
Гоол: Рамирес 73, Торо 87
Чили: Эскути, Эйсагирре, Р.Санчес, Контрерас, Наварро, Торо, Рохас, Рамирес, Ланда, Фуйю, Л.Санчес
Итали: Буффон, Давид, Роботти, Сальвадоре, Яанич, Тумбурус, Феррини, Машио, Альтафини, Мора, Меникелли
Улаан хуудас: Феррини 8, Давид 41
VI.2. Сантьяго, “Насьональ”, 66057 үзэгч
ХБНГУ-Швейцарь 2:1
Гоол: Брюлльс 45, Зеелер 59-Шнайтер 73
ХБНГУ: Фариан, Новак, Шнеллингер, Шульц, Эрхардт, Шиманяк, Козловски, Галлер, Зеелер, Брюлльс, Шефер
Швейцарь: Эльзенер, Вонлантен, Шнайтер, Таккелла, Гробеты, Вебер, Аллеманн, Дюрр, Эшманн, Вютрих, Антенен
VI.3. Сантьяго, “Насьональ”, 64922 үзэгч
ХБНГУ-Чили 2:0
Гоол: Шиманяк 21 пен, Зеелер 82
ХБНГУ: Фариан, Новак, Шнеллингер, Шульц, Эрхардт, Шиманяк, Гиземанн, Краус, Зеелер, Брюлльс, Шефер
Чили: Эскути, Эйсагирре, Р.Санчес, Контрерас, Наварро, Тобар, Рохас, Рамирес, Ланда, Морено, Л.Санчес
VI.6. Сантьяго, “Насьональ”, 67224 үзэгч
Итали-Швейцарь 3:0
Гоол: Мора 1, Бульгарелли 65, 67
Итали: Буффон, Лози, Роботти, Сальвадоре, Мальдини, Радиче, Мора, Бульгарелли, Сормани, Сивори, Паскутти
Швейцарь: Эльзенер, Вонлантен, Шнайтер, Таккелла, Гробеты, Вебер, Аллеманн, Майер, Дюрр, Вютрих, Антенен
VI.7. Сантьяго, “Насьональ”, 59828 үзэгч
Баг    Тт    Хо    Тэ    Хд    Б/Х    О
ХБНГУ    3     2     1     0     4-1     5
Чили    3     2     0     1     5-3     4
Итали     3     1     1     1     3-2     3
Швейцарь     3     0     0     3     2-8     0
С ХЭСЭГ
Бразил-Мексик 2:0
Гоол: Загало 56, Пеле 73
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Мауро, Зозимо, Н.Сантос, Зито, Гарринча, Диди, Вава, Пеле, Загало
Мексик: Карбахаль, дель Муро, Карденас, Сепульведа, Вильегас, Рейес, Нахера, дель Агила, Э.Эрнандес, Хассо, Диас
V.30. Винья дель Мар, “Саусалито”, 10484 үзэгч
Чехословак-Испани 1:0
Гоол: Штибраны 80
Чехословак: Шройф, Лала, Новак, Плускал, Поплугар, Масопуст, Штибраный, Шерер, Квашняк, Адамец, Елинек
Испани: Кармело, Ривилья, Сегарра, Сантамария, Гарай, дель Соль, Мартинес, Пушкаш, Суарес, Хенто
V.31. Винья дель Мар, “Саусалито”, 12700 үзэгч
Бразил-Чехословак 0:0
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Мауро, Зозимо, Н.Сантос, Зито, Гарринча, Диди, Вава, Пеле, Загало
Чехословак: Шройф, Лала, Новак, Плускал, Поплугар, Масопуст, Штибраный, Шерер, Квашняк, Адамец, Елинек
VI.2. Винья дель Мар, “Саусалито”, 14903 үзэгч
Испани-Мексик 1:0
Гоол: Пейро 90
Испани: Кармело, Родри, Грасия, Сантамария, Пачин, дель Соль, Пейро, Пушкаш, Суарес, Хенто
Мексик: Карбахаль, дель Муро, Карденас, Сепульведа, Хауреги, Рейес, Нахера, дель Агила, Э.Эрнандес, Хассо, Диас
VI.3. Винья дель Мар, “Саусалито”, 11875 үзэгч
Бразил-Испани 2:1
Гоол: Амарилдо 72, 86-Родригес 35,
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Мауро, Зозимо, Н.Сантос, Зито, Гарринча, Диди, Вава, Амарилдо, Загало
Испани: Арахустэн, Родри, Грасиа, Верхес, Эчевариа, Пакин, Коляр, Пьеро, Пушкаш, Родригес, Хенто
VI.6. Винья дель Мар, “Саусалито”, 18715 үзэгч
Мексик-Чехословак 3:1
Гоол: Диас 11, дель Агила 29, Эрнандес 90 пен-Машек 1
Мексик: Карбахаль, дель Муро, Карденас, Сепульведа, Хауреги, Рейес, Нахера, дель Агила, Э.Эрнандес, А.Эрнандес, Диас
Чехословак: Шройф, Лала, Новак, Плускал, Поплугар, Масопуст, Штибраный, Шерер, Квашняк, Адамец, Машек
VI.7. Винья дель Мар, “Саусалито”, 10648 үзэгч
Баг    Тт    Хо    Тэ    Хд    Б/Х    О
Бразил     3     2     1     0     4-1     5
Чехословак     3     1     1     1     2-3     3
Мексик     3     1     0     2     3-4     2
Испани    3     1     0     2     2-3     2
D ХЭСЭГ
Аргентин-Болгар 1:0
Гоол: Факундо 4
Аргентин: Рома, Наварро, Паэс, Сайнс, Марсолини, Сачи, Росси, Факундо, Пагани, Санфилиппо, Белен
Болгар: Найденов, Ракаров, Китов, А.Костов, Димитров, Ковачев, Диев, Величков, Илиев, Якимов, Колев
V.30. Ранкагуа, “Браден Купер”, 7134 үзэгч
Унгар-Англи 2:1
Гоол: Тихи 17, Алберт 61-Флауэрс 60 пен
Унгар: Грошич, Матраи, Шароши, Шоймоши, Месей, Шипош, Шандор, Ракоши, Алберт, Тихи, Феньвеши
Англи: Спрингетт, Армфилд, Уилсон, Мур, Норман, Флауэрс, Дуглас, Гривз, Хитченс, Хэйнз, Р.Чарлтон
V.31. Ранкагуа, “Браден Купер”, 7938 үзэгч
Англи-Аргентин 3:1
Гоол: Флауэрс 17 пен, Р.Чарлтон 42, Гривз 67-Санфилиппо 81
Англи: Спрингетт, Армфилд, Уилсон, Мур, Норманн, Флауэрс, Дуглас, Гривз, Пикок, Хэйнз, Р.Чарлтон
Аргентин: Рома, Наварро, Паэс, Капп, Марсолини, Сачи, Раттин, Оленьяк, Соса, Санфилиппо, Белен
VI.2. Ранкангуа, “Браден Купер”, 9794 үзэгч
Унгар-Болгар 6:1
Гоол: Алберт 1, 6, 53, Тихи 8, 70, Шоймоши 12-Соколов 64
Унгар: Илку, Матраи, Шароши, Шолимоши, Месей, Шипош, Шандор, Гереч, Алберт, Тихи, Феньвеши
Болгар: Найденов, Ракаров, Китов, А.Костов, Димтров, Ковачев, Соколов, Величков, Аспарухов, Дермеджиев, Колев
VI.3. Ранкангуа, “Браден Купер”, 7442 үзэгч
Аргентин-Унгар 0:0
Аргентин: Домингес, Сайнс, Дельгадо, Капп, Марсолини, Сачи, Пандо, Оленьяк, Факундо, Пагани, Гонсалес
Унгар: Грошич, Матраи, Шароши, Шоймоши, Месей, Шипош, Кухарски, Гереч, Моноштрои, Тихи, Ракоши
VI.6. Ранкангуа, “Браден Купер”, 7945 үзэгч
Болгар-Англи 0:0
Болгар: Найденов, Пенчев, Зешев, А.Костов, Д.Костов, Димитров, Ковачев, Соколов, Величков, Дерменджиев, Колев
Англи: Спрингетт, Армфилд, Уилсон, Мур, Норман, Флауэрс, Дуглас, Гривз, Пикок, Хэйнз, Р.Чарлтон
VI.7. Ранкангуа, “Браден Купер”, 5700 үзэгч
Баг    Тт    Хо    Тэ    Хд    Б/Х    О
Унгар     3     2     1     0     8-2     5
Англи     3     1     1     1     4-3     3
Аргентин    3     1     1     1     2-3     3
Болгар    3     0     1     2     1-7     1
ШӨВГИЙН 8
Чили-ЗХУ 2:1
Гоол: Л.Санчес 11, Рохас 29-Численко 26
Чили: Эскути, Эйсагирре, Р.Санчес, Контрерас, Наварро, Торо, Рохас, Рамирес, Ланда, Тобар, Л.Санчес
ЗХУ: Яшин, Чохели, Островский, Воронин, Масленкин, Нетто, Численко, В.Иванов, Понедельник, Мамыкин, Месхи
VI.10. Арика, “Карлос Диттборн”, 17268 үзэгч
Югослав-ХБНГУ 1:0
Гоол: Радакович 85
Югослав: Шошкич, Дуркович, Юсуфи, Радакович, Маркович, Попович, Ковачевич, Шекуларач, Еркович, Галич, Скоблар
ХБНГУ: Фариан, Новак, Шнеллингер, Шульц, Эрхардт, Шиманяк, Гиземанн, Галлер, Зеелер, Брюлльс, Шефер
VI.10. Сантьяго, “Насьональ”, 63324 үзэгч
Бразил-Англи 3:1
Гоол: Гарринча 31, 59, Вава 53-Хитченс 38
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Мауро, Зозимо, Н.Сантос, Зито, Гарринча, Диди, Вава, Амарилдо, Загало
Англи: Спрингетт, Армфилд, Уилсон, Мур, Норманн, Флауэрс, Дуглас, Гривз, Хитченс, Хэйнз, Р.Чарлтон
VI.14. Винья дель Мар, “Эстадио Саусалито”, 17736 үзэгч
Чехословак-Унгар 1:0
Гоол: Шерер 13
Чехословак: Шройф, Лала, Новак, Плускал, Поплугар, Масопуст, Поспихал, Шерер, Квашняк, Кадраба, Елинек
Унгар: Грошич, Матраи, Шароши, Шоймоши, Месей, Шипош, Шандор, Ракоши, Алберт, Тихи, Феньвеши
VI.14. Ранкангуа, “Браден Купер”, 11690 үзэгч
ХАГАС ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Бразил-Чили 4:2
Гоол: Гарринча 9, 32, Вава 47, 78-Торо 42, Л.Санчес 61 пен
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Мауро, Зозимо, Н.Сантос, Зито, Гарринча, Диди, Вава, Амарилдо, Загало
Чили: Эскути, Эйсагирре, Р.Санчес, Контрерас, Родригес, Торо, Рохас, Рамирес, Ланда, Тобар, Л.Санчес
Улаан хуудас: Гарринча 83-Ланда 80
VI.13. Сантьяго, “Эстадио Насьональ”, 76500 үзэгч
Чехословак-Югослав 3:1
Гоол: Кадраба 48, Шерер 80, 84 пен-Еркович 69
Чехословак: Шройф, Лала, Новак, Плускал, Поплугар, Масопуст, Поспихал, Шерер, Квашняк, Кадраба, Елинек
Югослав: Шошкич, Дуркович, Юсуфи, Радакович, Маркович, Попович, Сиякович, Шекуларач, Еркович, Галич, Скоблар
VI.13. Винья дель Мар, “Саусалито”, 5890 үзэгч
III БАЙРЫН ТӨЛӨӨ ТОГЛОЛТ
Чили-Югослав 1:0
Гоол: Рохас 90
Чили: Годой, Эйсагирре, Р.Санчес, Крус, Родригес, Торо, Рохас, Рамирес, Кампос, Тобар, Л. Санчес
Югослав: Шошкич, Дуркович, Свиняревич, Радакович, Маркович, Попович, Ковачевич, Шекуларач, Еркович, Галич, Скоблар
VI.16. Сантьяго, “Эстадио Насьональ”, 67000 үзэгч
ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Бразил-Чехословак 3:1
Гоол: Амарилдо 17, Зито 69, Вава 78-Масопуст 15
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Мауро, Зозимо, Н.Сантос, Зито, Гарринча, Диди, Вава, Амарилдо, Загало
Чехословак: Шройф, Тихи, Новак, Плускал, Поплугар, Масопуст, Поспихал, Шерер, Квашняк, Кадраба, Елинек
VI.17. Сантьяго, “Эстадио Насьональ”, 69000 үзэгч

ДАШТ-ий түүх #6 Зургаа дахь оролдлого буюу Бразилчуудын нэвтрүүлсэн 4-4-2 хувилбар

0 Санал хүсэлт

Rating: 10.0/10 (5 votes cast)
“Швед-58” тооны хэлээр
Үргэлжилсэн хугацаа: 1958 оны зургадугаар сарын 6-29
Оролцсон баг: 16 (Европоос 12, Өмнөд Америкаас гурав,Хойд Америкаас нэг)
Тоглолт: 35
Гоол: 126 (дунджаар 3.60)
11 метрийн цохилт: 10 (үүнээс долоог нь амжилттай гүйцэтгэжээ)
Хот: 12 (Мальмё, Хальмстад, Хельсинборг, Норчёпинг, Ветерос, Эребру, Эскильстуна, Стокгольм, Сандвикен, Уддевала, Гётеборг, Бурос)
Цэнгэлдэх хүрээлэн: 12 (“Мальмё”, “Эрьянс Валль”, “Олимпиастадион”, “Идроттспаркен”, “Аросваллен”, “Эйраваллен”, “Тунаваллен”, “Росунда”, “Йернваллен”, “Римнерсваллен”, “Нью Уллеви”, “Рюаваллен” )
Үзэгч: 823.962
Хамгийн олон гоол орсон тоглолт: 7:3
Хамгийн олон бөмбөгний зөрүүгээр хожсон тоглолт:
6:1
Хамгийн залуу тоглогч: Пеле (Бразил)-17 нас 235 хоног
Хамгийн ахмад тоглогч: Лабруна (Аргентин)-39 нас 260 хоног
Мэргэн бууч: Жюст Фонтэн(Франц) 13 бөмбөг
Бэлгэдлийн шигшээ
Грегг (Умард Ирланд), Бергмарк (Швед), Беллини (Бразил),
Н.Сантос (Бразил), Диди (Бразил), Копа (Франц), Пеле (Бразил),
Гарринча (Бразил), Скоглунд (Швед), Фонтэн (Франц), Ран
(Герман)
Дасгалжуулагчид
Австри – Мольцер Аргентин – Стабиле
Англи – Уинтерботтом Бразил – Феола
Унгар – Бароши Герман – Хербергер
Мексик – Лопес Эрранс, Трельес Парагвай – А.Гонзалес
Умард Ирланд – П.Дохерти ЗХУ – Качалин
Уэльс – Мерфи Франц – П.Николя
Чехословак – Кольски Швед – Рейнор
Шотланд – Д.Уокер Югослав – Тирнанич
Шилдэг довтлогч
Жюст Фонтэн (Франц)
1933 оны наймдугаар сарын 18-нд мэндэлсэн. Фонтэн Мароккогийн Марракеш хотноо багаа насаа өнгөрүүлсэн бөгөөд тэндхийн “Касабланка” хэмээх бaгаас хөлбөм бөгийн гараагаа эхэлжээ. 1953 онд
тэрбээр Францын “Ницца”-г зорьсон бөгөөд тэр жилээ Францын цомын аварга болж, 1956 оны УАШТ-ээс алтан медаль хүртжээ. Дараа нь тухайн үеийн шилдэг багуудын нэг, Аваргуудын цомд аман хүзүүдэж байсан “Реймс”-д ирлээ. Раймон Копаг орлох үүргээ Фонтэн нэр төртэй
биелүүлж, зургаан улиралд 121 гоол хийжээ. Ер нь тэрбээр Францын АШТ-д дөрвөн удаа түрүүлж, нийт 200 тоглолтод оролцохдоо 166 бөмбөг оруулсан аж.
Харин Францын шигшээ багт анхны тоглолтоо 1953 оны арванхоёрдугаар сарын 17-нд Люксембургийн эсрэг хийж, хеттрикээр
гараагаа тэмдэглэжээ. “Швед-58” ДАШТ-д 13 бөмбөг оруулсан нь бүх үеийн дээд амжилт болоод байна. Фонтэн 1967 онд зодог тайлаад Францын шигшээг хэсэг хугацаагаар дасгалжуулсан боловч баг нь хоёр тоглохдоо хоёр хожигдсоноор ажлаасаа халагджээ.
Сонирхолтой баримтууд
*ДАШТ-ий тоглолтууд анх удаа 12 хотод явагдав.
*Нийт хэчнээн тоглолт болохыг тэмцээн дуусч байж л мэддэг систем
“Швед-58”-аар шувтарсан юм. Тухайн үед хэсэгтээ оноо тэнцсэн багууд бөмбөг тоолдоггүй, нэмэлт тоглолт хийж байж хэн нь дараагийн шатанд шалгарахаа шийддэг байв.
*Францын довтлогч Жюст Фонтэн 13 бөмбөг оруулан бүх цаг үеийн гуравдугаарт орох, нэг ДАШТ-д оруулсан гоолоороо нэгдүгээрт бичигдэх амжилтыг үзүүлжээ.
*Дэлхийн цомын тэмцээнд хамгийн олон удаа түрүүлсэн бразилчууд анхны түрүүгээ авав. Энэ нь Европт болсон ДАШТ-д өөр тивийн баг түрүүлсэн цорын ганц бөгөөд анхны тохиолдол байлаа.
*Хожим хөлбөмбөгийн хаан хэмээх алдрыг хүртсэн Пеле
“Швед-58”-ын хамгийн балчир оролцогч байлаа. Тэрбээр 17 нас 235 хоногтойдоо ДАШТ-д оролцож, 17 нас 239 хоногтойдоо гоол оруулж, 17 нас 249 хоногтойдоо дэлхийн аварга болж, шууд нэг дор гурван рекорд тогтоожээ. Харин “Испани-82”-ын үеэр Умард Ирландын Норман Уайтсайд (17 нас 41 хоногтой) Пелегийн эхний амжилтыг эвдэж чаджээ.
*Шотландын Коллинзийн Парагвайн хаалганд хийсэн гоол ДАШТ-ий 500 дахь бөмбөг болжээ.
*Их Британийн харъяалалд багтдаг Англи, Шотланд, Уэльс, Умард Ирланд улсууд эхний бөгөөд эцсийн удаа шигшээ тэмцээнд хамтдаа оролцжээ.
*Анхдугаар ДАШТ-ий мэргэн буучаар шалгарч байсан Гильермо Стабиле Аргентиний шигшээг дасгалжуулан “Швед- 58”-д оролцжээ.
*Бразил-Англи, Уэльс-Шведийн тоглолт 0:0-ээр өндөрлөсөн нь ДАШТ-ий түүхэн дэх анхны хуурай тэнцээ байлаа.
*ДАШТ-ий албан ёсны бөмбөгөөр Шведийн “Гуннар Грен” үйлдвэрийн “70” хэмээх загвар шалгарчээ. Дээрх эрхийн төлөө 103 үйлдвэр, фирм өрсөлдсөн байна.
*“Швед-58”-ыг 78 орны 2052 сэтгүүлч сурвалжилсан нь мөн л шинэ рекорд болов.
***
“Швейцарь-54”-ийн үеэр хуралдсан FIFA-гийн конгресс дараагийн тэмцээнийг зохиох эрхийг Шведэд олгож, тив тивд ээлжлэн өгдөг журмаа ахиад л зөрчжээ. Гэхдээ Шведийн ДАШТ зохион байгуулалтын
өндөр түвшинд болж, олон орны үзэгчид телевизээр шууд дамжуулан үзсэн билээ. Урьдчилсан шатанд нийт 56 орон оролцсон бөгөөд урьдын адил 14-ийг нь сонгон авч, тэдэн дээр зохион байгуулагч Швед,
дэлхийн аварга ХБНГУ нэмэгдэн 16 баг шигшээ тэмцээнд тоглов. Дээрх 16 дөрвөн хэсэгт хуваагдан хэсэгтээ эхний хоёр байр эзэлсэн нь плей-оффт шалгаран олимпийн системээр өрсөлджээ.
I хэсгээс дэлхийн аварга Баруун Герман, хорин жилийн дараа буцаж ирсэн Аргентиний хөлбөмбөгчдийг төвөггүйхэн гарна гэлцэж байсан ч өмнөд америкчуудын оронд Умард Ирланд дараагийн шатанд шалгарсан юм. Домогт Анхель Лабруна тэргүүтэй аргентин чууд хэсгийн эхний тоглолтод З.Хербергерийн багт 1:3-аар дийлдэж, дараа
нь британичуудыг буулган аваад шийдвэрлэх тоглолтод буруу тактик сонгосныхоо балгаар Чехословакт 1:6-гаар бутниргүүлжээ. Харамсалтай нь Чехословак Өмнөд Америкийн аварга багийг хожсоныхоо хэргийг гаргаж чадсангүй, Умард Ирландтай хийсэн
нэмэлт тоглолтын нэмэлт цагт гоол алдан хожигдсон юм. II хэсгээс гарцаагүй гарах багаар Копа-Пьянтони-Фонтэн нарын довтолгооны супер гурвалтай Францыг нэрлэж байсан нь талаар болсонгүй.
Югославууд “гурван өнгөтнүүд”- ийг сөхрүүлж, Парагвай, Шотландтай
хайнцан хоёроор гарчээ. Зохион байгуулагч Швед III группээс толгой өвдөлгүй гарч, Уэльс, Унгар адилхан гурван оноотой 2-3 байр эзэлсэн бөгөөд Пушкаш, Кочиш нарын оддоо алдсан Унгар нэмэлт тоглолтод британичуудыг барсангүй.
“Үхлийн хэсэг” хэмээх IV хэсгийн тоглолт хамгийн сонирхолтой боллоо. Жил бүр сайн багтай ирдэг ч яльгүй аз дутдаг бразилчууд энэ удаа 4-4-2 хувилбараар (дөрвөн хамгаалагч, хамгаалах болон довтлох чиглэлийн хагас хамгаалагч тус бүр хоёр, хоёр довтлогч) тоглож, бусдын нүдийг бүлтийлгэжээ. Довтолгоо, хамгаалалт нь жигдхэн шар
цамцтанууд Австрийг 3:0, ЗХУыг 2:0-ээр тус тус буулган авч, Англитай 0:0-ээр тэнцэн нэгээр шалгарав. Хоёроор гарахын
төлөө Англи, ОХУ өрсөлдсөн бөгөөд ДАШТ-ий утааг анх удаа үнэрлэж буй оросууд нэмэлт тоглолтод Английг 1:0-ээр ялж, шөвгийн наймд шалгарчээ. Дунд шөвгийн тоглолтууд 1958 оны зургадугаар сарын
19-ний 19.00 цагт Норчёпинг, Гётеборг, Стокгольм, Мальмё
хотуудад зэрэг эхэлж, Франц Умард Ирландыг 4:0-ээр, Бразил Уэльсийг 1:0-ээр, Швед ЗХУыг 2:0-ээр, ХБНГУ Югославыг 1:0-ээр хожжээ. Шведүүд Зөвл өлтийн танкууд нутагт нь түрэмгийлэн орж ирсний хариуг авах зорилготой талбайд гарч буйгаа хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр удаа дараалан мэдэгдэж байсан нь оросуудыг
ч хурцалж, тоглолт маш ширүүн уур амьсгал дунд болсон юм.
Баруун Герман Югославын тоглолт үүнээс ч дутахгүй сонирхолтой
болж, немцүүд нэгдүгээр хагаст Хельмут Раны оруулсан бөмбөгийн ачаар хожжээ.
Харин төвийн довтлогч Вавагаа алдсан бразилчууд Уэльсийг 17 настай Пелегийн оруулсан гоолын ачаар хожив. Уэльсүүд англичууд шиг шигүү хамгаалан “хөлбөмбөгийн шидтэнүүд”-ийг зовоожээ. Хожлын гоолыг оруулсан залуухан Пеле Шведийн бүх сонин хэвлэлийн хуудаснаа залрах болж, богинохон хугацаанд алдаршив. Мөн энэ үеэр хөлбөмбөгийн хаан анхны хайртайгаа учирсан гэдэг.
Хагас шигшээд бразилчууд Францтай учраа таарав. Супер довтолгоо супер хамгаалалтын эсрэг хэмээх энэ тоглолтод Францын гурвал 23 дахь бөмбөгөө оруулсан ч Пелегийн хеттрикийн ачаар бразилчууд 5:2-
оор хожин, түүхэндээ хоёр дахь удаагаа “Алтан дагина” цомын
төлөө өрсөлдөхөөр шалгарлаа. Их шөвгийн нөгөө тоглолтод
талбайн эзэд дэлхийн аварга Баруун Германыг бүх талаараа илүүрхэн яллаа. Германчууд эхний бөмбөгийг хийн тэргүүлж эхэлсэн ч Скоглунд, Хамрин тэргүүтэй “Тре Крунур”-ын тэргүүн шугамынхан тоглолтын санаачилгыг гартаа авч, дараалан гурван бөмбөг хйисэн юм.
Гол тоглогчдын нэг Юсковяк нь улаан жавтий хүртэж, талбайгаас
хөөгдсөн нь германчуудад хүн дээр тусчээ. Улмаар З.Хербергерийн
шавь нар хүрэл ме далийн төлөө тоглолтод “азарган тахианууд”-ын ширүүн довтолгоог тэсвэрлэж чадалгүй 3:6-гаар дийлджээ. Шигшээ тоглолт. Үзэгчдийн ихэнх нь хамгаалт, довтолгоог хослуулсан Бразилийн багийг ялна гэлцэж байсан ч талбайн эзэд сүүлийн хэдэн
тоглолтоороо найдвар төрүүлээд байлаа. 1958 оны зургадугаар
сарын 29-нд Стокгольм хотын “Росунда” цэнгэлдэх хүрээлэнд
болсон финалын тоглолтыг цэнхэр дэлгэцээр сая гаруй хүн шууд үзсэн тооцоо байдаг. Тоглолт болохын өмнөх өдөр олон цаг үргэлжилсэн бороо орж, сэрүүхэн уур амьсгалтай байсан нь талбайн эздэд
бяцхан давуу байдлыг олгож байлаа. Тийм ч учраас тоглолт эхлээд дөрөвхөн минут өнгөрч байхад Лидхольм гоол хийн скандинавчууд тэргүүлж эхлэв. Хэдийгээр энэ мөчийг хүртэл бразилчууд хаалгандаа
түрүүлж гоол алдаагүй ч огтхон ч сэтгэлээр унасангүй, таван
минутын дараа Гарриначагийн дамжуулалтаар Вава тоог тэнцүүлэв. Улмаар 32 дахь минутад Гарринча-Вавагийн хослол гоёмсог комбинациар хоёр дахь бөмбөгөө оруулан, дараагийн 45 минутад Пеле хоёр, Заголло нэг бөмбөг хийн Винсент Феолагийн шавь нар 5:2-оор хожжээ. Ийнхүү нэг ч ДАШТ алгасаагүй бразилчууд зургаа дахь оролдлогоороо дэлхийн аварга цолыг хүртсэн юм.А ХЭСЭГ
Умард Ирланд-Чехословак 1:0
Гоол: Каш 16
Умард Ирланд: Грегг, Кейт, Макмайкл, Бланкфлауэр, Каннингем,
Пикок, Бингэм, Каш, Дуган, Макилрой, Макпарланд
Чехословак: Долейши, Мраз, Новак, Плускал, Чадек, Масопуст,
Говорка, Дворжак, Боровичка, Гертл, Краус
VI.8. Хальмстад, “Эрьянс Валль”, 26000 үзэгч
Баруун Герман-Аргентин 3:1
Гоол: Ран 32, 79. Зеелер 40-Корбатта 3
Баруун Герман: Геркенрат, Штолленверк, Юсковяк, Эккель,
Эрхардт, Шиманьяк, Ран, Ф.Вальтер, Зеелер, Шмидт, Шефер
Аргентин: Каррисо, Ломбардо, Вайро, Росси, Дельяча, Варака,
Корбатта, Прадо, Менендес, Рохас, Крус
VI.8. Мальме, “Мальме”, 32000 үзэгч
Аргентин-Умард Ирланд 3:1
Гоол: Корбатта 38 пен, Менендес 55, Авио 59-Макпарланд 3
Аргентин: Каррисо, Ломбардо, Вайро, Росси, Дельяча, Варака,
Корбатта, Авио, Менендес, Лабруна, Боджио
Умард Ирланд: Грегг, Кейт, Макмайкл, Бланклауэр, Каннингем,
Пикок, Бингэм, Каш, Койл, Макилрой, Макпарланд
VI.11. Хальмстад, “Эрьянс Валль”, 14000 үзэгч
Баруун Герман-Чехословак 2:2
Гоол: Шефер 59, Ран 70-Дворжак 24 пен, Зикан 43
Баруун Герман: Геркенрат, Штолленверк, Юсковяк, Шнеллингер,
Эрхардт, Шиманьяк, Ран, Ф.Вальтер, Зеелер, Клодт, Шефер
Чехословак: Долейши, Мраз, Новак, Плускал, Поплугар,
Масопуст, Говорка, Дворжак, Молнар, Фейрейсл, Зикан
VI.11. Хельсингборг, “Олимпиавалле”, 25000 үзэгч
Баруун Герман-Умард Ирланд 2:2
Гоол: Ран, 20; Зеелер, 79 – Макпарланд, 17, 58
Баруун Герман: Геркенрат, Штолленверк, Юсковяк, Экель,
Эрхардт, Шиманьяк, Ран, Ф.Вальтер, Зеелер, Клодт, Шефер
Умард Ирланд: Грегг, Кейт, Макмайкл, Бланклауэр, Каннингем,
Пикок, Бингэм, Каш, Кейси, Макилрой, Макпарланд
VI.15. Мальме, “Мальме”, 35000 үзэгч
Чехословак-Аргентин 6:1
Гоол: Дворжак 8, Зикан 17, 40, Фейрейсл 69, Говорка 82, 89-
Корбатта 65 пен
Чехословак: Долейши, Мраз, Новак, Поплугар, Масопуст,
Говорка, Дворжак, Боровичка, Молнар, Фейрейсл, Зикан
Аргентин: Каррисо, Ломбардо, Вайро, Росси, Дельяча, Варака,
Корбатта, Авио, Менендес, Лабруна, Крус
VI.15. Хельсингборг, “Олимпиавалле”, 20000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
1.Баруун Герман 3 1 2 0 7-5 4
2.Умард Ирланд 3 1 1 1 4-5 3
3.Чехословак 3 1 1 1 8-4 3
4.Aргентин 3 1 0 2 5-10 2
НЭМЭЛТ ТОГЛОЛТ
Умард Ирланд-Чехословак 2:1
Гоол: Макпарланд 44, 99-Зикан 19
Умард Ирланд: Апричард, Кейт, Макмайкл, Бланклауэр,
Каннингем, Пикок, Бингэм, Каш, Скотт, Макилрой, Макпарланд
Чехословак: Долейзи, Мраз, Новак, Буберник, Поплугар,
Масопуст, Боровичка, Дворжак, Молнар, Фейрейсл, Зикан
Улаан хуудас: Буберник 102
VI.17. Мальме, “Мальме”, 26000 үзэгч
В ХЭСЭГ
Шотланд-Югослав 1:1
Гоол: Мюррей 49-Петакович 6
Шотланд: Янгер, Калдоу, Хьюи, Тернбалл, Эванс, Кауи, Леггат,
Мюррей, Мьюди, Коллинз, Имлач
Югослав: Шиякович, Чрнкович, Крстич, Зебеч, Бошков,
Петакович, Веселинович, Милутинович, Шекуларач, Райков
VI.8. Вестерос, “Аросваллен”, 9500 үзэгч
Франц-Парагвай 7:3
Гоол: Фонтэн 24, 30, 67, Пьянтони 52, Вишневски 61, Копа 70,
Венсан 83-Амарилья 20, 43 пен, Ромеро 50
Франц: Реметтер, Кельбель, Лерон, Пенверн, Жонке, Марсель,
Вишневски, Фонтэн, Копа, Пьянтони, Венсан
Парагвай: Майереггер, Аревало, Миранда, Ачукаро, Лескано,
Вильяльба, Агеро, Пароди, Ромеро, Ре, Амарилья
VI.8. Норчепинг, “Идроттспаркен”, 16500 үзэгч
Парагвай-Шотланд 3:2
Гоол: Агеро 4, Ре 44, Пароди 73-Мьюди 24, Коллинз 74
Парагвай: Агилар, Аревальо, Эчаге, Ачукаро, Лескано, Вильяльба,
Агеро, Пароди, Ромеро, Ре, Амарилья
Шотланд: Янгер, Калдоу, Паркер, Тернбалл, Эванс, Кауи, Леггат,
Робертсон, Мьюди, Коллинз, Ферни
VI.11. Норчепинг, “Идроттспаркен”, 12000 үзэгч
Югослав-Франц 3:2
Гоол: Петакович 16, Веселинович 63, 88-Фонтэн 4, 85
Югослав: Беара, Чрнкович, Томич, Крстич, Зебец, Бошков,
Петакович, Веселинович, Милутинович, Шекуларач, Райков
Франц: Реметтер, Кельбель, Лерон, Пенверн, Жонке, Марше,
Вишневски, Фонтэн, Копа, Пьянтони, Венсан
VI.11. Вестерос, “Аросваллен”, 12000 үзэгч
Франц-Шотланд 2:1
Гоол: Пьянтони 22, Фонтэн 44-Бэйрд 58
Франц: Аббе, Кельбель, Леро, Пенверн, Жонке, Марсель,
Вишнески, Фонтэн, Копа, Пьянтони, Венсан
Шотланд: Браун, Калдоу, Хьюи, Тернбалл, Эванс, Маккей, Имлач,
Мюррей, Мьюди, Коллинз, Бэйрд
VI.15. Эребру, “Эйраваллен”, 13500 үзэгч
Парагвай-Югослав 3:3
Гоол: Пароди 20, Агеро 52, Ромеро 80-Огнянович 18, Веселинович
21, Райков 73
Парагвай: Агилар, Аревальо, Эчаге, Ачукаро, Лескано, Вильяльба,
Агеро, Пароди, Ромеро, Ре, Амарилья
Югослав: Беара, Чрнкович, Томич, Крстич, Зебец, Бошков,
Петакович, Веселинович, Огнянович, Шекуларач, Райков
VI.15. Эшильстуна, “Тунаваллен”, 12000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
1.Франц 3 2 0 1 11-7 4
2.Югослав 3 1 2 0 7-6 4
3.Парагвай 3 1 1 1 9-12 3
4.Шотланд 3 0 1 2 4-6 1
С ХЭСЭГ
Швед-Мексик 3:0
Гоол: Симонссон 17, 64, Лидхольм 57 пен
Швед: Свенссон, Бергмарк, Аксбом, Лидхольм, Густавссон,
Парлинг, Хамрин, Мелльберг, Симонссон, Грен, Скеглунн
Мексик: Карбахаль, дель Муро, Вильегас, Португаль, Ромо,
Флорес, Эрнандес, Рейес, Кальдерон, Гутьеррес, Сесма
VI.8. Стокгольм, “Росунда”, 45000 үзэгч
Унгар-Уэльс 1:1
Гоол: Божик 5-Ж.Чарльз 27
Унгар: Грошич, Матраи, Шароши, Божик, Шипош, Беренди,
Шандор, Хидегкути, Тихи, Бунжак, Феньвеши
Уэльс: Келси, Уильямс, Хопкинс, Салливан, М.Чарльз, Боуэн,
Уэбстер, Мэдвин, Ж.Чарльз, Олчерч, Жоунс
VI.8. Сандвикен, “Йернваллен”, 20000 үзэгч
Мексик-Уэльс 1:1
Гоол: Бельмонте 89-Олчерч 32
Мексик: Карбахаль, дель Муро, Карденас, Бельмонте, Ромо,
Флорес, Гонсалес, Рейес, Бланко, Гутьерес, Сесма
Уэльс: Келси, Уильямс, Хопкинс, Бейкер, М.Чарльз, Боуэн,
Уэбстер, Мэдвин, Ж.Чарльз, Олчерч, Жоунс
VI.11. Стокгольм, “Росунда”, 25000 үзэгч
Швед-Унгар 2:1
Гоол: Хамрин 34, 55-Тихи 77
Швед: Свенссон, Бергмарк, Аксбом, Лидхольм, Густавссон,
Парлинг, Хамрин, Мелльберг, Симонссон, Грен, Скеглунн
Унгар: Грошич, Матраи, Шароши, Божик, Шипош, Беренди,
Шандор, Сойка, Тихи, Бунжак, Феньвеши
VI.12. Стокгольм, “Росунда”, 40000 үзэгч
Швед-Уэльс 0:0
Швед: Свенссон, Бергмарк, Аксбом, Берьессон, Густавссон,
Парлинг, Берндтссон, Сельмонссон, Келльгрен, Лефгрен, Скеглунн
Уэльс: Келси, Уильямс, Хопкинс, Салливан, М.Чарльз, Боуэн,
Вернон, Хьюитт, Ж.Чарльз, Олчерч, Жоунс
VI.15. Стокгольм, “Росунда”, 35000 үзэгч
Унгар-Мексик 4:0
Гоол: Тихи 19, 46, Шандор 54, Бенечиш 69
Унгар: Илку, Матраи, Шароши, Котас, Шипош, Будаи, Шандор,
Хидегкути, Тихи, Бенечиш, Сойка
Мексик: Карбахаль, дель Муро, Карденас, Бельмонте, Сепульведа,
Флорес, Гонсалес, Рейес, Бланко, Гутьерес, Сесма
VI.15. Сандвикен, “Йернваллен”, 13300 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
1.Швед 3 2 1 0 5-1 5
2.Уэльс 3 0 3 0 2-2 3
3.Унгар 3 1 1 1 6-3 3
4.Мексик 3 0 1 2 1 -8 1
НЭМЭЛТ ТОГЛОЛТ
Уэльс-Унгар 2:1
Гоол: Олчерч 55, Медвин 76-Тихи 33
Уэльс: Келси, Уильямс, Хопкинс, Салливан, М.Чарльз, Боуэн,
Хьюитт, Мэдвин, Ж.Чарльз, Олчерч, Жоунс
Унгар: Грошич, Матраи, Шароши, Божик, Шипош, Бенечиш,
Котас, Будаи, Тихи, Бунжак, Феньвеши
Улаан хуудас: Шипош 79
VI.17. Мальме, “Мальме”, 20000 үзэгч
D ХЭСЭГ
Бразил-Австри 3:0
Гоол: Алтафини 38, 89, Н.Сантос 49
Бразил: Жилмар, де Сорди, Н.Сантос, Дино, Беллини, Орландо,
Жоэл, Диди, Алтафини, Дида, Загало
Австри: Шанвальд, Халла, Свобода, Ханаппи, Хаппель, Коллер,
Хорак, Сенекович, Бузек, А.Кернер, Шлегер
VI.8. Уддевала, “Римнерсваллен”, 25000 үзэгч
Англи-ЗХУ 2:2
Гоол: Кивэн 65, Финни 84 пен-Симонян 13, А.Иванов 55
Англи: Макдональд, Хоуи, Бэнкс, Клэмп, Райт, Слейтер, Дуглас,
Робсон, Кивэн, Хэйнес, Финни
ЗХУ: Яшин, Кесарев, Кузнецов, Войнов, Крижевский, Царев,
А.Иванов, В.Иванов, Симонян, Сальников, Ильин
VI.8. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 45000 үзэгч
ЗХУ-Австри 2:0
Гоол: Ильин 15, В.Иванов 62
ЗХУ: Яшин, Кесарев, Кузнецов, Войнов, Крижевский, Царев,
А.Иванов, В.Иванов, Симонян, Сальников, Ильин
Австри: Шмид, Э.Козличек, Свобода, Ханаппи, Штоц, Коллер,
Хорак, П.Козличек, Бузек, А.Кернер, Сенекович
VI.11. Бурос, “Рюаваллен”, 22000 үзэгч
Бразил-Англи 0:0
Бразил: Жилмар, де Сорди, Н.Сантос, Дино, Беллини, Орландо,
Жоэл, Диди, Алтафини, Вава, Загало
Англи: Макдоналд, Хоуи, Бэнкс, Клэмп, Райт, Слейтер, Дуглас,
Робсон, Кивэн, Хэйнес, А’Кур
VI.11. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 30000 үзэгч
Австри-Англи 2:2
Гоол: Коллер 15, А.Кернер 70-Хэйнес 56, Кивэн 73
Австри: Шанвальд, Колльман, Свобода, Ханаппи, Хаппель,
Коллер, Э.Козличек, Сенекович, Бузек, А.Кернер, П.Козличек
Англи: Макдоналд, Хоуи, Бэнкс, Клэмп, Райт, Слейтер, Дуглас,
Робсон, Кивэн, Хэйнес, А’Кур
VI.15. Бурос, “Рюаваллен”, 16800 үзэгч
Бразил-ЗХУ 2:0
Гоол: Вава 2, 65
Бразил: Жилмар, де Сорди, Н.Сантос, Зито, Беллини, Орландо,
Гарринча, Диди, Пеле, Вава, Загало
ЗХУ: Яшин, Кесарев, Кузнецов, Войнов, Крижевский, Царев,
А.Иванов, В.Иванов, Симонян, Нетто, Ильин
VI.15. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 50000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
1.Бразил 3 2 1 0 5-0 5
2.ЗХУ 3 1 1 1 4-4 3
3.Англи 3 0 3 0 4-4 3
4.Австри 3 0 1 2 2-7 1
НЭМЭЛТ ТОГЛОЛТ
ЗХУ-Англи 1:0
Гоол: Ильин 68
ЗХУ: Яшин, Кесарев, Кузнецов, Войнов, Крижевский, Царев,
Апухтин, В.Иванов, Симонян, Фалин, Ильин
Англи: Макдоналд, Хоуи, Бэнкс, Клэмп, Райт, Слейтер, Брэбрук,
Бродбент, Кивэн, Хэйнес, А’Кур
VI.17. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 23180 үзэгч
ШӨВГИЙН 8-ИЙН ТОГЛОЛТ
Швед-ЗХУ 2:0
Гоол: Хамрин 49, Симонссон 88
Швед: Свенссон, Бергмарк, Аксбом, Берьессон, Густавссон,
Парлинг, Хамрин, Лидхольм, Симонссон, Грен, Скеглунн
ЗХУ: Яшин, Кесарев, Кузнецов, Войнов, Крижевский, Царев,
А.Иванов, В.Иванов, Симонян, Сальников, Ильин
VI.19. Стокгольм, “Росунда”, 45000 үзэгч
Баруун Герман-Югослав 1:0
Гоол: Ран 12
Баруун Герман: Геркенрат, Штолленверк, Юсковяк, Экель,
Эрхардт, Шиманьяк, Ран, Ф.Вальтер, Зеелер, Шмидт, Шефер
Югослав: Кривокуца, Чрнкович, Сиякович, Крстич, Зебец,
Бошков, Петакович, Веселинович, Милутинович, Огнянович, Райков
VI.19. Мальме, “Мальме”, 20000 үзэгч
Франц-Умард Ирланд 4:0
Гоол: Вишневски 22, Фонтэн 55, 63, Пьянтони 68
Франц: Аббе, Кельбель, Лерон, Пенверн, Жонке, Марсель,
Вишневски, Фонтэн, Копа, Пьянтони, Венсан
Умард Ирланд: Грегг, Кейт, Макмайкл, Бланфлауэр, Каннингем,
Скотт, Бингэм, Каш, Кэйси, Макилрой, Макпарланд
VI.19. Норчепинг, “Идроттспаркен”, 12000 үзэгч
Бразил-Уэльс 1:0
Гоол: Пеле 66
Бразил: Жилмар, де Сорди, Н.Сантос, Зито, Беллини, Орландо,
Гарринча, Алтафини, Пеле, Вава, Загало
Уэльс: Келси, Уильямс, Хопкинс, Салливан, М.Чарльз, Боуэн,
Хьюитт, Мэдвин, Ж.Чарльз, Олчерч, Жоунс
VI.19. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 25000 үзэгч
ХАГАС ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Бразил-Франц 5:2
Гоол: Вава 2, Диди 39, Пеле 52, 64, 75-Фонтэн 9, Пьянтони 83
Бразил: Жилмар, де Сорди, Н.Сантос, Зито, Беллини, Орландо,
Гарринча, Диди, Пеле, Вава, Загало
Франц: Аббе, Кельбель, Лерон, Пенверн, Жонке, Марсель,
Вишнески, Фонтэн, Копа, Пьянтони, Венсан
VI.24. Стокгольм, “Расунда”, 27000 үзэгч
Швед-Баруун Герман 3:1
Гоол: Скеглунн 10, Грен 31, Хамрин 88-Шефер 28
Швед: Свенссон, Бергмарк, Аксбом, Густавссон, Берьессон,
Парлинг, Хамрин, Лидхольм, Симонссон, Грен, Скеглюнн
Баруун Герман: Геркенрат, Штолленверк, Юсковяк, Эккель,
Эрхардт, Шиманьяк, Ран, Ф.Вальтер, Зеелер, Кисларчик, Шефер
Улаан хуудас: Юсковяк 89
VI.24. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 50000 үзэгч
III БАЙРЫН ТӨЛӨӨ ТОГЛОЛТ
Франц-Баруун Герман 6:3
Гоол: Фонтэн 16, 36, 78, 89, Копа 27 пен, Дуи 50-Кисларчик 18,
Ран 52, Шефер 84
Франц: Аббе, Кельбель, Лерон, Пенверн, Лафон, Марсель,
Вишневски, Фонтэн, Копа, Дуи, Венсан
Баруун Герман: Квятковски, Штолленверк, Веверс, Шнеллингер,
Эрхардт, Шиманьяк, Ран, Штрум, Кисларчик, Кельбасса, Шефер
VI.26. Гётеборг, “Нюа Уллеви”, 25000 үзэгч
ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Бразил-Швед 5:2
Гоол: Вава 9, 32, Пеле 55, 90, Загало 68-Лидхольм 3, Симонссон
80
Бразил: Жилмар, Д.Сантос, Н.Сантос, Зито, Беллини, Орландо,
Гарринча, Диди, Пеле, Вава, Загало
Швед: Свенссон, Бергмарк, Аксбом, Густавссон, Берьессон,
Парлинг, Хамрин, Лидхольм, Симонссон, Грен, Скеглунн
VI.29. Стокгольм, “Росунда”, 51800 үзэгч

ДАШТ-ий түүх #5 Азгүй Унгар

0 Санал хүсэлт

“Швейцарь-54” тооны хэлээр
Үргэлжилсэн хугацаа: 1954 оны зургадугаарсарын 16-наас долдугаар сарын 4
Оролцсон баг: 16 (Европоос 12, Өмнөд Америкаасхоёр, Хойд Америкаас нэг, Азиас нэг)
Тоглолт: 26
Гоол: 140 (дунджаар 5.38)
Автогоол: 4
11 метрийн цохилт: 8 (үүнээс долоог нь амжилттай гүйцэтгэжээ)
Хот: 6 (Базель, Берн, Женев, Лозанна, Лугано, Цюрих)
Цэнгэлдэх хүрээлэн: 6 (“Санкт-Якоб Парк”, “Ванкдорф”, “Шармиль”, “Стад Олимпик де ля Понтез”, “Корнаредо”, “Хардтурм”)
Үзэгч: 889.500
Хамгийн олон гоол орсон тоглолт: 7:5
Хамгийн олон бөмбөгний зөрүүгээр хожсон тоглолт: 9:0
Хамгийн залуу тоглогч: Жошкун (Турк)-19 нас 41 хоног
Хамгийн ахмад тоглогч: Мэтьюз (Англи)-39 нас 141 хоног
Мэргэн бууч: Шандор Кочиш (Унгар)-11 бөмбөг
Сонирхолтой баримтууд
*Шөвгийн наймын Австри-Швейцарийн тоглолтод 12 гоол орж, “Вундертим” 7:5-аар хожжээ. Хэрвээ Австрийн довтлогч Кернер пенальти алдаагүй бөмбөгний тоо 13- д хүрэх байв. Энэ рекорд XX зуунд эвдэгдээгүй билээ.
*Швейцарийн ДАШТ-д нэг тоглолтод дунджаар 5.38 гоол орсон нь бас нэгэн дээд амжилт болсон юм.
*Хэсэгтээ плей-оффын журмаар тоглон, групптээ хоёр, гуравдугаар байр эзэлсэн багуудыг ахин тоглуулж, хэн нь хоёроор гарахыг шийджээ.
*Дэлхийн цомын тэмцээний 100 дахь тоглолт “Швейцарь-54”-т тохиожээ. Тэр нь хүрэл медалийн
төлөөх тоглолт байсан бөгөөд австричууд дэлхийн хошой аварга Уругвайг 3:1-ээр буулган авсан байна.
*Югославын шигшээ багийн ахлагчаар тоглосон Милош Милутинович бол нэрт дасгалжуулагч Велибор
Милутиновичийн төрсөн ах бөлгөө. Бора Милутинович Мексик, Коста-Рика, АНУ, Нигери, БНХАУ-ыг удирдан
таван ДАШТ (1986-2002 он)-д оролцсон өнөө цагийн шилдэг мэргэжилтэн юм.
*Анх удаа хөлбөмбөгчид цамцан дээрээ дугаартай тогложээ.
*1/4, 1/2 шигшээд сугалаагаар тоглов.
*ХБНГУ-ын Йозеф Хербергер тухайн үедээ гурван ДАШТ-д оролцсон анхны дасгалжуулагчаар (1950, 1954 онд ахлах, 1934 онд туслах дасгалжуулагчаар) тодорчээ.
“Швейцарь-54”-ийн бэлгэдлийн шигшээ
Хаалгач: Турек (Герман)
Хамгаалагч: Кольмайер (Герман), Либрих (Гер ман), Божик (Унгар), Оцвирк (Австри), Андраде (Уругвай)
Хагас хамгаалагч: Цибор (Унгар), Вальтер (Герман)
Довтлогч: Пушкаш (Унгар), Кочиш (Унгар), Ран (Герман)
Шилдэг довтлогч
Шандор Кочиш (Унгар)
Ф.Пушкаш, Ш.Кочиш тэргүүтэй Унгарын шигшээ тэй учраа таарагсдын өвдөг нь чичирдэг байсан үе бий. Английн шигшээг төрөлх “Уэмбли”-д нь 6:3- аар бутниpгэж байсан венгерүүд 1952 оны олимп, 1953 оны Төв Европын АШТ-д хялбархан түрүүлж байв. Хоёр жилийн дараа Дэлхийн цомын тэмцээнд тэд азгүйтэж, мөнгөн
медаль хүртсэн ч 11 бөмбөг оруулсан Кочиш тэмцээний мэргэн буучаар шалгарчээ. Мөн тэрбээр нэг ДАШТ-д хоёр хет-трик хийсэн анхны тоглогч болсон юм. “Алтан толгой” хочит Шандор Петер Кочиш 1929
оны есдүгээр сарын 21-нд Будапештад төрсөн. Тэр шигшээ багтаа 68 тоглолт хийхдээ 75 бөмбөг хийж байв.
1956 онд Пушкашийн хамт “Барселона”-д худалдагдаж, улмаар Испанийн иргэн болжээ. Сод авьяаст Кочиш
1979 онд долдугаар сарын 22-нд 49 насандаа хорвоог орхижээ. Ходоод нь байнга өвддөг байсан тэрбээр мэс
засалд орсон ч өвдөлтийг тэсвэрлэж чадалгүй хоёр хоногийн дараа амиа хорлосон гэдэг.
***
FIFA төв штаб нь байрладаг Швейцарь улсад 1946 оны ДАШТийг зохион байгуулах эрхийг олгосон ч Дэлхийн II дайн саад болжээ. Дөрвөн жилийн дараах хөлбөмбөгийн их баярыг дайны хөлд харьцангуй бага нэрвэгдсэнийг нь харгалзан Бразилд өгсөн тул швейцарьчууд найман жилийн
дараа л санасандаа хүрчээ. Тэд шигшээ тэмцээнд зориулан тусгай мөнгөн зоос гаргаж, гурван ч
цэнгэлдэх хүрээлэн шинээр барин, анх удаа ДАШТ-ийг телевизээр шууд дамжуулан үзүүлжээ.
Сорилгод FIFA-гийн гишүүн 50 орноос 33 нь оролцсон бөгөөд
тэдгээрээс 14-ийг шалгаруулж, түүн дээр зохион байгуулагч
Швейцарь, дэлхийн аварга цолыг эзэмшигч Уругвай нэмэгдэн нийт 16 баг шигшээ тэмцээнд тоглов.
“Испани-82”-оос эхлэн 24 баг оролцдог болтол энэ систем ноёрхсон юм. Гэхдээ швейцарьчууд
хэсэгтээ плей-оффын журмаар тоглуулах өвөрмөц арга сэджээ.
I хэсэгт Бразил, Югослав, Франц, Мексикийн багууд өрсөлдөв. Дөрвөн жилийн өмнө “Ариун Нике”-г нутагтаа залах гээд эцсийн мөчид бүтэлгүйтсэн бразилчууд алдаандаа дүгнэлт хийж, Жалма Сантос, Нилтон Сантос, Жулиньо, Диди нарын авьяаслаг тоглогчдоор эгнээгээ өргөтгөн, шинэ дасгалжуулагч Зезе Морейрогоор
удирдуулан Европт хөл тавьжээ. Тэд эхний учраа Мексикийг 5:0-ээр бутниргэсэн бол гол өрсөлдөгч Югослав нь Францыг 1:0-ээр хожжээ. Ингээд хэсгийн аваргын төлөө хоорондоо тэнцсэнээр бөмбөгний зөрүүгээр
өмнөд америкчууд нэгээр, “өмнөд славянчууд” хоёроор гарав. Тэд адилхан гуравхан оноотой гарсан  тул францчуудад нэмэлт тоглолт хийх шаардлага гарсангүй. II хэсгийн хагас шигшээд Божик, Грошич, Пушкаш, Кочиш, Хидегкути, Цибор нарын ододтой Унгар Өмнөд Солонгосыг 9:0-ээр, хүчирхэг ХБНГУ Туркийг 4:1-хожин хэсгийн аваргын төлөө тоглохоор болжээ. Алсын хараатай немц дасгалжуулагч Зепп Хербергер
финалд Унгарын гайхамшигт багтай үлдэнэ гэдгээ таамаглаж байсан тул гол тоглогчдоо амрааж,
өрсөлдөгчийнхөө зарим нэг лидерүүдийг жагсаалаас гаргах зорилгоор хоёрдугаар багаа илгээв.
Олимпийн аваргууд тэднийг 8:3- аар арчаад өнгөрсөн ч германчууд лидер Пушкашийг нь гэмтээж, финалаас наана тоглох боломжгүй болгожээ. Энэ үед эхний нугалаанд ялагдсан Турк-БНСУ-ын тоглолт 7:0-ээр өндөрлөжээ. Тооцоотой германчууд нэмэлт тоглолтод түрэгүүдийг 7:2-оор хялбархан хожиж, хэсгээсээ хоёроор шалгарлаа.
III хэсгээс дэлхийн хошой аварга Уругвай, Австрийн “Вун дертим”, дан европчуудаас бүрдсэн
IV хэсгээс Англи, Швей царийн хамтаар дараагийн шатанд гарчээ.
Нэмэлт тоглолтод дэлхийн хошой аварга Италийг 4:1-ээр буулган авсан талбайн эзэд шөвгийн наймд Европын шилдэг багуудын нэг Австритай ширүүн үзэлцсэний эцэст 5:7-гоор дийлдэв. Энэ нь
ДАШТ-ий бүх үеийн түүхэнд хамгийн олон гоол орсон тоглолт хэмээн тэмдэглэгджээ. Баруун германчууд Югославыг 2:0-ээр, Уругвай Английг 4:2-оор, Унгар Бразилийг 4:2-оор тус тус хожив.
Германчууд Бошков, Митич, Зебец, Вукач нарын Югославын оддыг талбайн дунд маш хатуу ширүүн хамгаалж, бөмбөгийг чөлөөтэй эзэмших боломж олгосонгүй.
Англи-Уругвайн тоглолт ч хүнд нөхцөлд болж, багийн ахлагч Варела, Андраде, Аббадие нарын
үндсэн бүрэлдэхүүний 2-3 тоглогчийг нь жагсаалаас гаргасны эцэст британичууд “бууж өгөх гэрээ”-нд гарын үсэг зурсан гэдэг.
“Бернийн тулаан” хэмээн алдарш сан Унгар-Бразилийн тоглолт ч онц сонирхолтой болж, олимпийн аваргууд 4:2-оор ялалт байгуулжээ. Тоглолтын дараа хоёр багийн бүх тоглогч, дасгалжуулагчийн
штабынхныг хамарсан зодоон болжээ. Шүүгч Артур Эллис гурван ч тоглогчийг талбайгаас
хөөсөн нь хэрүүл маргаан дэгдэх гол үндэс болсон аж.
Мажарууд энэ эрчээрээ хагас шигшээд дэлхийн аварга Уругвайг буулган авлаа. Хоёр багийн хэд хэдэн гол тоглогч гэмтэлтэй байсан бөгөөд эхний 45 минут 2:0 харьцаатай европчуудын давамгайллаар өндөрлөсөн. Гэвч дэлхийн аваргууд амархан бууж өгөх баг биш гэдгээ нотолж, сүүлийн хагаст хоёр бөмбөг хийн
тоог тэнцүүллээ. Тэр ч байтугай сүүлийн хоромд уругвайчуудад хожлын бөмбөгийг оруулах боломж
гарсан. Харамсалтай нь нэмэлт цагийн эхэнд багийн лидер Скьяффино гэмтэж, талбайг
орхисноор санаачилга Унга рын талд ахин шилжиж, “Алтан толгой”
Кошич хоёр гоолыг мөргөж оруулсан юм. Уругвайчууд ДАШТий түүхэнд анхны ялагдлаа хүлээсэн нь энэ ажээ.
Хагас шигшээгийн нөгөө хосын тоглолтод хүчирхэг ХБНГУ Австрийг 6:1-ээр бутниргэв. Австрийн
хаалгач Вальтер Земан “Энэ бол миний амьдралд тохиолдсон хамгийн хүнд хэцүү тоглолт байсан.
Германчууд хүчний тоглолт гэж юу байдгийг бидэнд мэдрүүлж билээ” хэмээн дурсан ярьсан байдаг.
Гэхдээ австричууд Уругвайг бодвол шокноосоо хурдан гарч, хүрэл медалийн төлөөх тоглолтод өмнөд америкчуудыг 3:1-ээр хожжээ. Шигшээ тоглолтод тунан үлдсэн Унгар-ХБНГУ-ын тулаан 1954
оны долдугаар сарын 4-нд Берн хотын “Ванкдорф” цэнгэлдэх хүрээлэнд боллоо. Энэ тухай ярихын
өмнө Унгарын домогт багийн тухай товчхон танилцуулах нь зүйтэй болов уу.
1950 оны ДАШТ-ий сорилгод Австрид 3:5-аар ялагдсаны дараа Унгарын спортын сайд Густав Шебеш, дасгалжуулагч Дьюла Манди нар улсынхаа хөлбөмбөгийг шинэ шатанд гаргахаар шийдэж, авьяаслаг
залуу тоглогчдыг сонгон авч “Гонвед”-ын бэлтгэл хуаранд нууцаар бэлтгэж эхэлжээ. Түүхийн
хуудаснаа үүнийг “Хөлбөмбөгийн бөөнөөр хорих лагерь” хэмээн нэрийдсэн байдаг. Жилийн дөрвөн
улирлын турш нэг дор амьдарч, хамтдаа бэлтгэл хийсэн тэдний ур чадвар гэрлийн хурдаар дээшилж,
1952 оны Хельсинкийн олимпод хялбархан түрүүлэв (сонирхогчдын
шигшээ нь шүү!). Италийн дасгалжуулагч, дэлхийн хошой аварга Витторио Поццо “Ийм өндөр ур
чадвартай тоглогчдыг урьд өмнө харж байсангүй” хэмээн дуу алдсан удаатай. Мажарын хөлбөмбөгчдийн тухай цуу яриа Европоор нэг тархаж, Жюль Римэгээс халааг нь авсан FIFA-гийн шинэ ерөнхийлөгч, Английн иргэн Стэнли Роуз “Уэмбли” цэнгэлдэхдээ тэднийг очиж тоглохыг урив. 1953 оны арваннэгдүгээр сарын 25-нд болсон тэрхүү тоглолтыг 105 мянган үзсэн бөгөөд унгарчууд талбай дээрээ 90 жилийн турш гадны
багт ялагдал хүлээгээгүй хэмээн сайрхдаг англичуудыг 6:3-аар сөхрүүлжээ. Шаралхсан англичууд
хариу тоглолт хийх хүсэлт гаргаж, таван сарын дараа даагаа нэхэхээр Будапештад иржээ. Гэвч ахиад л
бутниргүүлсэн (1:7-гоор) байна. Унгарчууд 1954 оны ДАШТ-ийг хүртэлх дөрвөн жилийн хугацаанд ганц ч удаа ялагдал хүлээсэнгүй, 32 тоглосноос 29 хожиж, гурав тэнцжээ. Бөмбөгний харьцаа нь 123:31. Энэ домогт
багийн амжилтыг өнөөгийн чансаа бодох аргачлалд оруулбал 2173 гэсэн оноогоор бүх цагийн
үеийн манлайд бичигдэх (Бразил 2153, Аргентин 2117 гэсэн элорейтингээр удаалдаг) амжилт гаргажээ.
“World Cup-54”-ын финалын тоглолт хүртэл тэд дөрөв хожихдоо 25 бөмбөг хийгээд байв.
Шувтаргын тоглолтын тухай яриан даа эргэн оръё. Хэсгийн тоглолтод гэмтсэн Пушкаш, 1/4 шигшээд жагсаалаас гарсан Цибор нар финалын өмнө эргэн иржээ.
Тоглолт эхлээд зургаан минут өнгөрч байхад Кочиш-Пушкаш нарын довтолгоо амжилтад хүрч,
түүнээс хоёр хормын дараа Цибор оновчтой цохилтоор тооны зөрүүг холтгов. 2:0 бол мажаруудын
“уламжлалт эхлэл” билээ. Энэ үед Германы дасгалжуулагч Хербергер, талбайд тоглож байсан 11
тоглогчоос бусад нь Унгарыг аваргална гэдэгт итгэлтэй байсан нь лав. Гэвч удалгүй Морлок сөрөг
довтолгоог амжилттай гүйцэтгэж, 18 дахь минутад Хельмут Ран тоог тэнцүүлэв. Булангаас цохисон
бөмбөгийг хаалгач Грошич нударгалан холдуулах гээд Раны хөлд бэлэглэсэн юм. Унгарчууд гэнэтийн цохилтод балмагдсан ч хэсэг хугацааны дараа сэхээ авч дахиад л бөмбөгдөж эхлэв. Германчуудын хамгаалалт хэдийгээр нягт байсан ч Хидегкути шон, Кочиш хөндлөвч онолоо. Энэ байдлаараа мажарууд
удалгүй гоол хийх мэт… Гэвч цаг дуусахаас зургаан минутын өмнө Ран сөрөг довтолгоогоор Грошичийн
эсрэг ганцаараа гарч, хаал гачийг хуураад гурав дахь бөмбөгөө хийх нь тэр. 88 дахь ми нутад Пушкаш гоол оруулсан ч англи шүүгч Уильям Линг тэрүүтэй шүүгчийн коллеги отон тоглолтоос орсон бөмбөг гээд тооцоогүй байна. Ийнхүү Зепп Хербергерийн баг зөв тактик баримталсныхаа ачаар ялагдашгүй Унгарыг буулган авч, анх удаагаа дэлхийн аварга болсон юм. Английн нэрт довтлогч Гари Линекер нэгэнтээ “Хөлбөмбөгийг хоёр баг тоглодог ч ялагч нь германчууд байдаг” гэж хэлсэн байдаг.
Тэрбээр энэхүү алдартай үгээ 1980-аад оны эхээр хэлсэн юм. Харин энэ үг түүнийг төрөхөөс зургаан жилийн өмнө (Гари 1960 нд төрсөн) батлагдсан билээ.
Дээрх ялалт дайн өдөөсөн хэрэгт буруутгагдан, дэлхий ертөнцөд адлагдаж байсан Герман орны улс төр, эдийн засгийн хөгжилтөд сэргэлт авчирсан юм.
А ХЭСЭГ
Бразил-Мексик 5:0
Гоол: Балтазар 23, Диди 30, Пинга 34, 43, Жулиньо 69
Бразил: Кастильо, Д.Сантос, Н.Сантос, Брандан зиньо, Пиньейро, Бауэр, Жулиньо, Диди, Балтазар, Пинга, Родригес
Мексик: Мота, Лопес, Гомес, Ромо, Карденьяс, Авалос Торрес, Наранхо, Ламадрид, Балькасар, Арельяно.
Шүүгч: Висслинг (Швейцарь)
VI. 16. Женев, “Шармий”, 13000 үзэгч
Югослав-Франц 1:0
Гоол: Милутинович 15
Югослав: Беара, Б.Станкович, Црнкович, З.Чайковски, И.Хорват, Бошков, Милутинович, Митич, Вукас, Бобек, Зебец.
Франц: Реметтер, Жанесси, Кельбель, Пенверн, Жонке, Марсель, Копа, Гловацки, Страпп, Дерёддр, Венсан.
Шүүгч: Гриффитс (Уэльс)
VI. 16. Лозанн, “Понтез”, 27000 үзэгч
Бразил-Югослав 1:1
Гоол: Диди 69-Зебец 48
Бразил: Кастильо, Д.Сантос, Н.Сантос, Бранданзиньо, Пиньейро, Бауэр, Жулиньо, Диди, Балтазар, Пинга, Родригес
Югослав: Беара, Станкович, Црнкович, З.Чайковки, И.Хорват, Бошков, Милутинович, Митич, Вукас, Дворнич, Зебец
Шүүгч: Фаултлесс (Шотланд)
VI.19. Лозанн, “Понтез”, 40000 үзэгч
Франц-Мексик 3:2
Гоол: Венсан 19, Карденьяс 49 автогоол, Копа 88 пенЛамадрид
54, Бальтасар 85
Франц: Реметтер, Жанесси, Кельбель, Марш, Бен Тифур, Марсель, Копа, Мажуб, Страпп, Дерёддр, Венсан
Мексик: Карбахаль, Лопес, Мартинес, Карденьяс, Ромо, Авалос, Торрес, Наранхо, Ламадрид, Балькасар, Арельяно.
Шүүгч: Асенси (Испани)
VI. 19. Женев, “Шармий”, 19000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
Бразил 2 1 1 0 6-1 3
Югослав 2 1 1 0 2-1 3
Франц 2 1 0 1 3-3 2
Мексик 2 0 0 2 2-8 0
В ХЭСЭГ
Унгар-БНСУ 9:0
Гоол: Пушкаш 12, 89, Лантош 18, Кочиш 24, 36, 50, Цибор
59, Палоташ 75, 83
Унгар: Грошич, Бузански, Лантош, Божик, Лорант, Сойка, Будаи, Кочиш, Палоташ, Пушкаш, Цибор.
БНСУ: Хон Дук-Юн, Пак Кю-Чон, Мин Бюн-Дэ, Пак Э-Сен, Кан Чан-Ги, Чу Юн-Кван, Чун Нам-Сик, Пак Ир-Кап, Сун Нак-Вун, Ву Сан-Кву, Чой Чун-Мин
Шүүгч: Винсентини (Франц)
VI. 17. Цюрих, “Хардтурм”, 18000 үзэгч
Баруун Герман-Турк 4:1
Гоол: Шефер 14, Клодт 52, О.Вальтер 60, Морлок 84-Суат 2
Баруун Герман: Турек, Лабанд, Кольмайер, Эккель, Позипаль, Май, Клодт, Морлок, О.Вальтер, Ф.Вальтер, Шефер.
Турк: Тургай, Рыдван, Басри, Мустафа, Четин, Роббер, Эрол, Суат, Феридун, Бурхан, Лефтер
Шүүгч: да Кошта Виейра (Португал)
VI. 17. Берн, “Ванкдорф”, 39000 үзэгч
Унгар-Баруун Герман 8:3
Гоол: Кочиш 3, 21, 67, 78, Пушкаш 17, Хидегкути 50, 54, Й.Тот
73-Пфафф 25, Ран 77, Херманн 81
Унгар: Грошич, Бузански, Лантош, Божик, Лорант, Закариаш, Й.Тот, Кочиш, Хидегкути, Пушкаш, Цибор
Баруун Герман: Квятковски, Кольмайер, Позипаль, Либрих, Мебус, Ран, Эккель, Ф.Вальтер, Пфафф, Херманн
Шүүгч: Линг (Англи)
VI. 20. Базель, “Санкт-Якоб”, 65000 үзэгч
Турк-БНСУ 7:0
Гоол: Суат 10, 30, Лефтер 24, Бурхан 37, 64, 70, Эрол 76
Турк: Тургай, Ридван, Басри, Мустафа, Четин, Робер, Эрол, Суат, Нежми,Бурхан, Лефтер.
БНСУ: Хон Дук-Юн, Пак Кю-Чон, Хан Чан-Ва, Ли Чун-Кап, Кан Чан-Ги, Ким Жи-Сун, Чой Юн-Квун, Ли Се-Нам, Ли Ки-Жу, Ву Сан-Квон, Чун Кук-Чин
Шүүгч: Марино (Уругвай)
VI. 20. Женев, “Шармий”, 3000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
Унгар 2 2 0 0 17-3 4
Баруун Герман 2 1 0 1 7-9 2
Турк 2 1 0 1 8-4 2
БНСУ 2 0 0 2 0-16 0
НЭМЭЛТ ТОГЛОЛТ
Баруун Герман-Турк 7:2
Гоол: О.Вальтер 7, Шефер 12, 79, Морлок 30, 60, 77,
Ф.Вальтер 62-Эртон 21, Лефтер 82
Баруун Герман: Турек, Лабанд, Бауэр, Эккель, Позипал, Май, Клодт, Морлок, О.Вальтер, Ф.Вальтер, Шефер
Турк: Шюкрю, Ридван, Басри, Наджи, Эртон, Четин, Робер, Эрол, Нежми, Жошкун, Лефтер.
Шүүгч: Винчентини (Итали)
VI. 23. Цюрих, “Хардтурм”, 18000 үзэгч
С ХЭСЭГ
Австри-Шотланд 1:0
Гоол: Пробст 33
Австри: Шмид, Ханаппи, Баршандт, Оцвирк, Хаппель, Коллер, Р.Кернер, Шлегер, Динст, Пробст, А.Кернер Шотланд: Мартин, Каннингэм, Эйрд, Дохерти, Дэвидсон, Кауи, Маккензи, Ферни, Мокан, Браун, Ормонд
Шүүгч: Франкен (Бельги)
VI. 16. Цюрих, “Хардтурм”, 30000 үзэгч
Уругвай-Чехословак 2:0
Гоол: Мигес 72, Скьяффино 81
Уругвай: Масполи, Сантамария, Мартинес, Андраде, Варела, Крус, Аббади, Амбруа, Мигес, Скьяффино, Борхес
Чехословак: Рейманн, Шафранек, Новак, Трнка, Гледик, Гертл, Главачек, Гемеле, Качани, Пажицки, Пешек
Шүүгч: Эллис (Англи)
VI. 16. Берн, “Ванкдорф”, 20500 үзэгч
Австри-Чехословак 5:0
Гоол: Стояспал 3, 70, Пробст 4, 21, 24
Австри: Шмид, Ханаппи, Баршандт, Оцвирк, Хаппель, Коллер,
Р.Кернер, Вагнер, Стояспал, Пробст, А.Кернер
Чехословак: Стахо, Шафранек, Новак, Трнка, Плускал, Гертл,
Главачек, Гемеле, Качани, Пажицки, Краус
Шүүгч: Стефанович (Югослав)
VI. 19. Цюрих, “Хардтурм”, 25000 үзэгч
Уругвай-Шотланд 7:0
Гоол: Борхес 17, 47, 57, Мигес 30, 83, Аббадье 54, 85
Уругвай: Масполи, Сантамария, Мартинес, Андраде, Варела, Крус, Аббадье, Амбруа, Мигес, Скьяффино, Борхес
Шотланд: Мартин, Каннингэм, Эйрд, Дохерти, Дэвидсон, Кауи, Mаккензи, Ферни, Мокан, Браун, Ормонд.
Шүүгч: Орландини (Итали)
VI. 19. Берн, “Ванкдорф”, 43000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
Уругвай 2 2 0 0 9-0 4
Австри 2 2 0 0 6-0 4
Чехословак 2 0 0 2 0-7 0
Шотланд 2 0 0 2 0-8 0
D ХЭСЭГ
Англи-Бельги 4:4
Гоол: Броудиз 26, 63, Лофтхауз 36, 91-Ануль 5, 71, Коппенс 67, Диккинсон 93 автогоол
Англи: Меррик, Станифорт, Берн, Райт, Оуэн, Диккинсон, Мэтьюз, Броадиз, Лофтхауз, Тэйлор, Финни.
Бельги: Гернай, Дрис, ван Брандт, Хейсманс, Карре, Мес, Мерманс, Уф, Коппенс, Ануль, П.ван ден Босх.
Шүүгч: Шметцер (Баруун Герман)
VI. 17. Базель “Санкт-Якоб”. 40000 үзэгч
Швейцарь-Итали 2:1
Гоол: Балламан 18, Хюги 78-Бониперти 44
Швейцарь: Парлье, Нойри, Кернен, Флюкигер, Боке, Казали, Балламан, Фонлантен, Хюги, Майер, Фаттон
Итали: Гецци, Винченци, Жакомацци, Нери, Тоньон, Нести, Муччинели, Бониперти, Галли, Пандольфини, Лоренци
Шүүгч: Вианна (Бразил)
VI. 17. Лозанн, “Понтез”, 43000 үзэгч
Англи-Швейцарь 2:0
Гоол: Маллен, 43; Уишоу, 69
Англи: Меррик, Станифорс, Берн, Райт, Макгарри, Диккинсон, Уишоу, Броадиз, Маллен, Тэйлор, Финни
Швейцарь: Парлье, Нойри, Кернен, Эггиманн, Боке, Биглер, Балламан, Фонлантен, Антенен, Майер, Фаттон.
Шүүгч: Жолт (Унгар)
VI. 20. Берн, “Ванкдорф”, 50000 үзэгч
Итали-Бельги 4:1
Гоол: Пандольфини 41 пен, Галли 48, Фриньяни 58, Лоренци
78-Ануль, 81
Итали: Гецци, Маньини, Жакомацци, Нери, Тоньон, Нести, Фриньяни, Каппелло, Галли, Пандольфини, Лоренци
Бельги: Гернай, Дрис, ван Брандт, Хейсманс, Карре, Мес, Мерманс, Х.ван ден Босх, Коппенс, Ануль, П.ван ден Босх
Шүүгч: Штайнер (Австри)
VI. 20. Лугано. “Коммунале ди Корнаредо” 26000 үзэгч
Баг Тт Хо Тэ Хд Б/Х О
Англи 2 1 1 0 6-4 3
Швейцарь 2 1 0 1 2-3 2
Итали 2 1 0 1 5-3 2
Бельги 2 0 1 1 5-8 1
НЭМЭЛТ ТОГЛОЛТ
Швейцарь-Итали 4:1
Гоол: Хюги 14, 85, Балламанн 48, Фаттон 90-Нести 67
Швейцарь: Парлье Нойри, Кернен, Эггиманн, Боке, Казали, Балламанн, Фонлантен, Хюги, Антенен, Фаттон.
Итали: Виола, Маньини, Жакомацци, Мари, Тоньон, Нести, Муччинели, Сегато, Фриньяни, Пандольфини, Лоренци
Шүүгч: Гриффитс (Уэльс)
23 июня. Базель, “Санкт-Якоб”, 30000 үзэгч
1/4 ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Австри-Швейцарь 7:5
Гоол: Р.Кернер 25, 34, Вагнер 27, 52, 60, Оцвирк 32, Пробст 76-Балламанн 16, 84, Хюги 17, 23, 58
Австри: Шмид, Ханаппи, Баршандт, Оцвирк, Хаппель, Коллер, Р.Кернер, Вагнер, Стояспал, Пробст, А.Кернер
Швейцарь: Парлье, Нойри, Кернен, Эггиманн, Боке, Казали, Антенен, Фонлантен, Хюги, Балламанн, Фаттон
Шүүгч: Фаултлесс (Шотланд)
VI. 26. Лозанн, “Понтез”, 35000 үзэгч
Уругвай-Англи 4:2
Гоол: Борхес 5, Варела 39, Скьяффино 46, Амбруа 78-
Лофтхауз 16, Финни 67
Уругвай: Масполи, Мартинес, Сантамария, Андраде, Варела, Крус, Аббади, Амбруа, Мигес, Скьяффино, Борхес
Англи: Меррик, Станифорс, Берн, Макгарри, Райт, Диккинсон, Мэтьюз, Броадиз, Лофтхауз, Уилшоу, Финни
Шүүгч: Штайнер (Австри)
VI. 26. Базель, “Санкт-Якоб”, 35000 үзэгч
Унгар-Бразил 4:2
Гоол: Хидегкути 4, Кочиш 7, 88, Лантош 60 пен-Д.Сантос 18 пен, Жулиньо 65
Унгар: Грошич, Бузански, Лантош, Божик, Лорант, Закариаш, М.Тот, Кочиш, Хидегкути, Цибор, Й.Тот
Бразил: Кастильо, Д.Сантос, Н.Сантос, Бранданзиньо, Пинейро, Бауэр, Жулиньо, Диди, Индио, Умберто, Мауриньо
Улаан хуудас: Божик 71-Н.Сантос 71, Умберто 79
Шүүгч: Эллис (Англи)
VI. 27. Берн, “Ванкдорф”, 60000 үзэгч
Баруун Герман-Югослав 2:0
Гоол: Хорват 9 автогоол, Ран 85
Баруун Герман: Турек, Лабанд, Кольмайер, Эккель, Либрих, Май, Ран, Морлок, О.Вальтер, Ф.Вальтер, Шефер
Югослав: Беара, Б.Станкович, Црнокович, З.Чайковски, Хорват, Бошков, Милутинович, Митич, Вукас, Бобек, Зебец
Шүүгч: Жолт (Унгар)
VI. 27. Женев, “Шармий”, 20000 үзэгч
ХАГАС ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Унгар-Уругвай 4:2
Гоол: Цибор 13, Хидегкути 46, Кочиш 111, 116-Хольберг 75,
86
Унгар: Грошич, Бузански, Лантош, Божик, Лорант, Закариаш, Будаи, Кочиш, Хидегкути, Цибор, Палоташ.
Уругвай: Масполи, Мартинес, Сантамария, Андраде, Карбальо, Крус, Соуто, Амбруа, Хольберг, Скьяффино, Борхес
Шүүгч: Гриффитс (Уэльс)
VI. 30. Лозанн, “Понтез”, 37000 үзэгч
Баруун Герман-Австри 6:1
Гоол: Морлок 31, 47, 61, Ф.Вальтер 54 пен, 64 пен, О.Вальтер
89-Пробст 51
Баруун Герман: Турек, Позипаль, Кольмайер, Эккель, Либрих, Май, Ран, Морлок, О.Вальтер, Ф.Вальтер, Шефер.
Австри: Земан, Ханаппи, Шлегер, Оцвирк, Хаппель, Коллер, Р.Кернер, Вагнер, Стояспал, Пробст, А.Кернер.
Шүүгч: Орландини (Итали)
VI. 30. Базель, “Санкт-Якоб”, 58000 үзэгч
III БАЙРЫН ТӨЛӨӨ ТОГЛОЛТ
Австри-Уругвай 3:1
Гоол: Стояспал 16 пен, Крус 59 автогоол, Оцвирк 89-
Хольберг 22
Австри: Шмид, Ханаппи, Баршандт, Оцвирк, Колльманн, Коллер, Р.Кернер, Вагнер, Стояспал, Пробст, Динст
Уругвай: Масполи, Мартинес, Сантамария, Андраде, Карбальо, Крус, Аббадье, Мендес, Хольберг, Скьяффино, Борхес
Шүүгч: Висслинг (Швейцарь)
VII. 3. Цюрих, “Хардтурм”, 35000 үзэгч
ШИГШЭЭ ТОГЛОЛТ
Баруун Герман-Унгар 3:2
Гоол: Морлок 10, Ран 18, 84-Пушкаш 6, Цибор 8
Баруун Герман: Турек, Позипаль, Кольмайер, Эккель, Либрих, Май, Ран, Морлок, О.Вальтер, Ф.Вальтер, Шефер.
Унгар: Грошич, Бузански, Лантош, Божик, Лорант, Закариаш, Цибор, Кочиш, Хидегкути, Пушкаш, М.Тот.
Шүүгч: Линг (Англи)
VII. 4. Берн, “Ванкдорф”, 60000 үзэгч

Тэр бол Онцгой нэгэн - 1-р хэсэг

Oct 30, 2011 0 Санал хүсэлт

Агуу түүхийн өчүүхэн хэсгээс

0 Санал хүсэлт

pele_58Манай гаригийн номер нэг спорт бол яах аргагүй хөлбөмбөг. Тэгвэл энэ гайхалтай спортын хаан хэмээн өргөмжлүүлж, дэлхий дахинд алдаршсан домогт Пелегийн түүхээс энд багахан хэсгийг өгүүлэх гэж байна. Түүний бүтээсэн гайхамшигт түүхийн талаар дэлхий даяар үлгэр домог мэт ярьсаар ирсэн билээ. Ирээдүйд ч энэ түүх яригдсаар байх болно.


Эдсон Арантес До Наскимента буюу бидний нэрлэж заншсанаар Пеле 1940 оны 10 сарын 23нд Бразилын Tres Coracos гэдэг газар ядуувтар гэр бүлд төржээ. Бага байхаасаа хөлбөмбөгөөр өвчилсөн тэрбээр сургуульдаа тийм ч сайн сурагчдын тоонд тооцогддоггүй байв.  Ихэнх цагийг найзуудтайгаа бөмбөг нүдэн өнгөрөөхийн хажуугаар Пеле, гутал тослох, дуу дуулах зэргээр мөнгө олж  гэр бүлдээ нэмэрлэдэг байлаа. Хүүгийн ганц мөрөөдөл нь ирээдүйд шилдэг тоглогч болж, алдрын оргилд хүрэх. Ер нь бүх л Бразил жаалуудын толгойд ийм бодол эргэлдэж, том болцгоодог гэхэд хилсдэхгүй. Гэвч яаж тарчиг амьдралтай жаалууд мөрөөдөхөөс өөр юу хийж чадах билээ дээ. Ядаж байхад тэдэнд бөмбөг ч олддоггүй байлаа. Бага насныхаа тухай Пеле ийн дурсаж байна. ”Жинхэнэ ”оригинал” бөмбөг хэтэрхий үнэтэй тул бид нар хуучин даавуу, арьсны өөдөс цуглуулан оёж бөөрөнхийлөөд тоглодог байлаа. Манай найзууд дунд гуталтай хүүхэд ердөө хоёрхон байсан тул . ”хүчний харьцааг” тэнцвэржүүлэх гэж тэдний гутлыг тайлаад бүгд хөл нүцгэн тоглоно. Харин гутлуудаар нь хаалгаа хийдэг байсан юм. Удаан хугацааны турш мөнгө цуглуулсны эцэст бид жинхэнэ бөмбөгтэй болж билээ.  Мэдээж түүнийгээ бид ёстой нүдний цөцгий мэт хайрлаж аль болох хүчтэй цохихгүй байхыг хичээдэг байсан юм”
”Хөл нүцгэнчүүдийн” тэмцээн ихэнхдээ Пелегийн гэрийн өмнөх гудамжинд болдог байв.  Тоглолт эхлэхийн өмнө жаалууд гар гараасаа барьж сүүдэрт суугаа үзэгч нөхдийнхөө өмнө зогсоно. Эгээ л Маракана цэнгэлдэхэд жинхэнэ тоглолт болох гэж буй мэт. Тэгээд л тоглолт үзэхээр ирсэн ”үзэгчид” уухайлан алга ташихад  бяцхан тамирчид үзэгчдийн өмнө толгой мэхийн ёслоод тоглолтоо эхлүүлдэг байв. Тоглолт тун өрсөлдөөнтэй өрнөх тул шөнө орой болсон ч гудамжны дэнлүүний гэрэлд үргэлжилнэ. Пеле багийн ахлагч, өрсөлдөгч багаас шалтгаалж байраа үргэлж өөрчилж, өөрөө ч үүнээсээ татгалзахгүй. Заримдаа энэ тоглолт зодооноор дуусах ч үе бий. Гэхдээ тэд эргээд л нийлнэ. Учир нь тэдний амьдралыг  “9 сарын 7” -гүйгээр төсөөлөх аргагүй болсон байсан юм. “9 сарын 7”  гэдэг нь бидний ”хөл нүцгэнчүүдийн” багийн нэр билээ.
Түүх ингэж эхэлсэн…
Бразил бол хөлбөмбөгийн эх орон. Тэндэхийн бүх хүн хөлбөмбөгөөр амьсгална, бас амьдарна. Балчир хүүхдүүд ч адил.
Бяцхан Пелегийн тухайн үед тоглож байсан БАС багийг Вальдемор де Брито дасгалжуулдаг байв. Нэгэн өдөр дасгалжуулагч нь Пелег дуудаж “Вилья Бельмиро”-д хэд хоноод ирвэл чи зөвшөөрөх үү” гэж асуув. Юу асууж байгааг нь сайн ойлгоогүй хүү хаана гэнээ хэмээн лавлав. Вилья Бельмиро бол Сантос клубын цэнгэлдэх, шүтээн дуган нь билээ.
Вальдемор де Брито Бразилын хөлбөмбөгт нөлөөтэй, их гарын хүн байв. Тиймээс ч хуучин шигшээ багт тоглож байсан анд, Сантос багийн дасгалжуулагч Лулутай сайн харилцаатай. Тэр найзынхаа магтахын дээдээр магтаад байсан жаалхүүгийн хэрхэн тоглохыг харахыг зөвшөөрсөн ажээ.
Тэр энэ бүх учрыг хүүд нэгд нэгэнгүй тайлбарлаж бараг сарын хугацаатай ч явж магадгүйг хэлэв. Нэг сар гэв үү хэмээн хүү уулга алдаад, Бауругаас Сантос хүртэл хир хол вэ хэмээн асуув. 500 км. Пелед аймаар байлаа.
”Хажууд ойрхон биш л дээ. Гэвч чи амьдралдаа маш чухал ямар нэгэн алхам хийе гэж бодож л байвал би үүнээс сайхан боломж олж харахгүй байна. Чи миний зөвлөгөөг сонс. Чиний ур чадвар, техник ийм сайн байхад азаа үзэх хэрэгтэй’ хэмээн дасгалжуулагч нь хэлэв.
Пеле үүнд хариу өгөх нь зүгээр нэг хэрэг биш болохыг мэдрэв. Тэр багшдаа чин сэтгэлээр итгэдэг байв. Тэгээд аяархнаар,” таны бодсон бүгд сайхнаар бүтнэ байх” хэмээжээ.
Гэтэл хүүгийн ээжээс нь зөвшөөрөл авахын тулд бас нилээдгүй ажил боллоо. Дөнгөж яриа эхэлмэгц Селеста (Пелегийн ээж) нулимс урсгаад эхэлсэн тул де Бритод хамаг байдаг үгээ шавхах шаардлага гарчээ. Селеста түүний яриаг тасалж, тэр минь дөнгөж 15хан настай шүү дээ гэхэд Вальдемор дотроо, би ч хоосон хананд хэлждээ, бүтэхгүй нь гэж бодов. Тэгээд, “за яахав энэ миний биш та бүхний л шийдэх хэрэг. Пеле насан туршдаа ядуу зүдүү явах юм биздээ. Гэхдээ би миний зөв байсан гэдэгт хэзээ ч эргэлзэхгүй, баяртай” гэж хэлээд гарч явав. Гараад зам хүрч амжаагүй байхад Селесте гуай гарч ирээд, ноён Вальдемор, ноён Вальдемор гэж дуудах нь тэр.
“Намайг өршөөнө биз. Нэгэнт л та зүйтэй гэж үзсэн бол аваад явдаа”. Ингээд бүх зүйл бүтлээ. Пеле алсын аянд гарахад бэлэн болжээ.
Сантос…
Шинэ орчиндоо дасан зохицох гэж Пеле багагүй зүдэрнэ гэдгийг багш нь мэдэж байлаа. Очсон анхны өдрөө хийсэн бэлтгэл дээрээ тэрбээр бусдаас илүү харагдах гэж хичээсэн ч бүтэлтэй болсонгүй. Бүх юм өөр санагдаж айдас хүйдэст хамаг бие нь автсан байжээ.
Бэлтгэлийн дараа Вальдемор хүүгийн мөрөн дээр гараа тавиад хэлэв.
“Би сэтгэл зовохгүй байна.Чамайг энд сайн хүмүүсийн дунд орхилоо. Авъяасыг чинь хөгжүүлэх боломж энд бүрэн бий. Чи тун удахгүй ойлгоно. Энд хүмүүс сэтгэлээрээ нөхөрлөдөг юм. Би олон клуб мэднэ. Гэхдээ чамайг энд үлдээхээр шийдлээ”
“Миний өмнөөс гэрийнхнийг маань үнсээрэй” гэж хүү арай ядан бувтнав. Ээж аавтай нь холбож байсан ганц гүүр байхгүй болох шиг болов. Вальдемор баяртай гээд эргэн алхсаар булан тойрч үзэгдэхгүй боллоо.
Оройн хоолны цаг болжээ. Хүү бусдыг дагаж явсаар хооолны газар оров. Юм идэх хүсэлгүй байсан ч нэг ширээнд очиж суулаа. Хажууд нь суух нэг залуу бусдыг инээдтэй юм яриа тоолонд эг маггүй хөхөрнө. Пелед энэ залуу аятайхан хүн шиг санагдав. Тэгээд зориглож хаанаас ирэв, хир удаж байна даа гэж асуув.
-Би Рио-Гранде мужаас ирсэн, Порту-Алегрийн зүүн жигүүрийн тоглогч, Дорваль гэдэг гэлээ.
-Тэр ширээний үзүүрт сууж байгаа хэн бэ?
-Васконселлос
Пеле нүдээ арчин сайн харав. Үнэхээр аварга шалгаруулах тэмцээний шилдэг довтлогч сууж байлаа. Талбайд харагддагаасаа хавьгүй жижиг аж. Ийм одой юм шиг хирнээ яаж гоол хийдэг байна гэж хүү гайхна.
-Эд нар энд хамт байдаг уу?
-Мэдээж хэрэг. Хөөе Васконселлос, Васконселлос. Энэ хүү чамтай танилцах гэнэ.
Алдартай Голеадер Пеле-г сүрхий харсанаа манайх ч хөлбөмбөгийн баг биш хүүхэд саатуулах газар болжээ гэлээ.
Сантосын бүрэлдэхүүн дэх анхны тоглолтоо Пеле Васкино багийн эсрэг хийв. Васкино бол Сантосынхон дотроо эв түнжин хагарч зарим нь багаа орхин явсны дараа үүсэн клуб юм. Тэдний 11 тоглогчийн 9 нь Сантосд тоглож байсан аж. Тоглолт дөнгөж эхлэнгүүт л Васкино эхний гоолыг хийв. Гэвч Сантосчууд ихээхэн хичээсний хүчинд нь хариуг нь баргьж тоог тэнцүүлж чаджээ. Энэ үед Пелегийн айж сандарч байсан сэтгэл нь яагаад ч юм алга болж бүх зүйл маш амархан энгийн болсон мэт санагдаж эхлэв. Удсан ч үгүй тэрээр өөрийн авъяас чадвараа гайхуулж 2 дахь бүр 3 дахь гоолыг хийлээ. Энэ тоглолтонд түүний баг 6 : 1-ээр ялсан юм.
Пеле үнэхээр баяртай байв. Гэрийнхэндээ хурдан мэдэгдэхсэн гэж яарав. Утсаар ярих мөнгө байсангүй. Тиймээс хуудас цаас аван ийн бичиж эхэллэээ. 1956 оны 7-р сарын 23. Хайрт гэр бүлийнхэндээ..
7-р сарын 27нд тэр багаасаа сард 6000 крузеиро авах гэрээ хүлээн авч гарын үсэг зуржээ. Ингээд Пеле хэмээх бяцхан хүү Сантос багийн бүрэн эрхт гишүүн боллоо.
Хичнээн чухал тоглолтын өмнө ч гэсэн тайван унтаад өгдөгт нь Пелег багийнхан нь гайхдаг байв. Зарим нэг нь наад жаалаа сэрээгээч гэхэд нөгөөх нь үгүй ээ, махчин амьтад авд гарахын өмнө унтаж амрах хэрэгтэй байдаг шүү дээ гэнэ. Тэгээд Пелег өнөөх олон гоолоо хийсний дараа Сантосынхан өөрсдөө унтаж амрахаар хэвтэхэд Пеле ганцаар бэлтгэлээ хийн үлддэг байв.
Тэр энэ багтайгаа олон олон ялалтанд хүрч амжилтын оргилд гарсан билээ.
Бразилын шигшээ баг
Энэ явдал олон улсын “Марумби” хэмээх цомын тэмцээний үеэр болсон юм. Тус тэмцээнд Сантос, Васка да Гама багууд хамтарч холимог баг бүрдүүлсэн оролцсон бөгөөд мэдээж Сантосын лидер Пеле бүрэлдэхүүнд багтсан байлаа. Шигшээ тоглолтонд шалгарсан үлдсэн “Васка- Сантос” – “Фламенго” багуудын тоглолт Маракана цэнгэлдэхэд болсон бөгөөд энэ тоглолтыг Бразилын спортын хорооны ерөнхий дасгалжуулагч Сильвио Пиррило үзэж байжээ. Тэрбээр удахгүй эхлэх Рокогийн цомд оролцох үндэсний шигшээ багийн тоглогчдыг сонгож байсан учир бусдаас онцгой авьяастай гэдэг нь илт мэдэгдэх Пелег анзаарчээ. Ингээд түүний жагсаалтанд Пеле гэсэн нэр бичигдлээ. Пиррило хажуу дахь хүнээсээ ийн асуув ” тэр хэдэн настай юм бэ” , ”Арван зургаа, эрхэмээ”
Удсан ч үгүй нэгэн мэдээ Бразил даяар тархлаа. “Жаалхүү шигшээд багтжээ, тэгэхдээ бүр 17-хон настай шүү, ийм зүйл байж болох уу, энэ чинь жирийн нэгэн баг биш Бразилийн шигшээ шүү дээ” Хүн бүр л үүний тухай ярьж, бичин бүр телевизээр хүртэл гарав. .
Пеле аавтайгаа энэ талаар ярихдаа тэсэлгүй нулимс унагаж, ийм зүйл болсон итгэж чадахгүй байгаагаа хэлэхэд ноён Дондино ч (Пелегийн аав) ч хэлэх үгээ олж ядан, миний хүү, миний хүү гэхээс өөр үг хэлж үл чадна. Дондино залуудаа төвийн довтлогчын байрлалд тоглодог байсан ч өвдгөндөө бэртэл авснаар хөлбөмбөгийн карьераа өндөрлүүлсэн аж. Гэтэл хувь тавилан түүнийг тэр чигт нь хаяаагүй гэдгий тэр энэ мөчид ухаарчээ. Гайхалтай авьяастай, дэлхийд нэрээ цуурайтуулах хүүг түүнд бурхан заяажээ. Ердөө 17-хон настайдаа шигшээ багт багтсан гайхалтай хүү шүү.
Түүний шигшээ баг дахь гайхалтай замналыг нь хүн бүр мэднэ.
pele1490781958 онд Шведед зохиогдсон ДАШТ-д оролцохдоо Пеле дөнгөж 18 настай байлаа. Гэхдээ энэ нь зургаан гоол оруулж, (үүнийхээ хоёрыг нь финалд) хөлбөмбөгийн түүхэн дэх гайхамшигт түүхийг бүтээхэд нь огтхон ч саад болсонгүй. Энэ ДАШТ-д түүний тогтоосон рекод амжилтыг дурьдааг байвал дуусахгүй. Шигшээ тоглолтонд гоол оруулсан хамгийн залуу тоглогч л гэнэ, хамгийн залуу Бразилийн шигшээн мэргэн бууч л гэнэ …
Үүнээс дөрвөн жилийн дараа Чилид зохиогдсон дэлхийн аваргад ч Пеле гялалзтал тоглосон. Нээлтийн тоглолтонд тэрбээр нэг гоол оруулж, цөөнгүй гоолын дамжуулалтыг өгсөн юм. Гэхдээ Пелегээс илүү Гарринча энэ тэмцээнд одтой байж, багаа түрүүлүүлэхэд голлох үүргийг гүйцэтгэсэн аж.
Харин 1966 оны ДАШТ бол Пелегийн хувьд хар дарсан зүүд шиг л өнгөрсөн. Португалтай хийсэн хэсгийн тоглолтонд тэрбээр хүнд бэртэл авч дахин талбайд гараагүй бөгөөд багийнхнаа хэрхэн ялагдахыг зурагтаар гунигтайхан харж суусан гэдэг. Гэвч юм бүхэн улиран оддог хойно нэг л мэдэхэд дөрвөн жил өнгөрч 1970 оны ДАШТ хаяанд ирэхэд Пеле өмнө алдсан бүхнээ эргүүлэн авахаар Жайрзино, Тостао, Карлос Алберто, Ривелино нарын нөхдүүдтэйгээ зүтгэсэн. Энэ нь ч үр дүнд хүрч алтан дагиныг хүртээд зогсохгүй, үүрд хадгалах эрхээр шагнуулсан билээ. Финалын тоглолтонд Пелег барих үүрэгтэй байсан Италийн шигшээн хамгаалагч Бургнич ”Тоглолтын өмнө би өөртөө тэр бидэнтэй л адилхан мах цуснаас бүтсэн хүн гэж хэлж байсан, гэвч миний буруу байсан юм” хэмээжээ.
Гэр бүл хувийн амьдрал
1966 оны 2 сарын 21нд Пеле , Чолби хэмээх бүсгүйтэй гэрлэжээ. Хосууд Келли Кристина, Женнифер, Едсон хэмээх 3 хүүхэдтэйтээ амьдарч байгаад 1978 онд гэр бүлээ цуцлуулсэн аж.
1994 онд тэрээр Лемос Сеиксас дуучин хэмээх бүсгүйтэй гэрлэж Жошуа, ба Келесте гэдэг ихэр хүүхдүүдтэй болсон байна.
Зодог тайлсныхаа дараа тэрээр эртний анд Жосе Алвестайгаа хамтран компани байгуулсан бөгөөд менежерээр ажилладаг аж. Түүний компани нь Freemantle Media, Pele L’uomo, Pele Arena coffee гэх зэрэг брэндүүд гаргадаг, Бразилдаа нилээдгүй нөлөөтэй компаниудын нэгэнд тооцогддог.
Мөн 1992 оноос НҮБ-ын байгал орчин хүрээлэн буй орчин хариуцсан төлөөлөгчөөр ажиллах болсон байна.
2006 онд өөрийн бүрэн намтрыг багтаасан 5 см × 35 см хэмжээтэй “Pele” номоо гаргажээ. Мөн ТВ-ийн салбарт ч идэвхтэй оролцож хэд хэдэн тв цуврал, шоу нэвтрүүлгүүдэд оролцож байжээ.
Гавъяа шагнал
Сантос-д:
• Campeonato Paulista: 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969 and 1973
• Torneio Rio-São Paulo: 1959, 1963 and 1964
• Torneio Roberto Gomes Pedrosa (Taça de Prata): 1968
• Taça Brasil: 1961, 1962, 1963, 1964 and 1965
• Copa Libertadores: 1962 and 1963
• Intercontinental Cup: 1962 and 1963
• South-American Recopa: 1968
• Intercontinental Recopa: 1968
Нью-Иорк Космос-т:
NASL Champions: 1977
Шигшээ багт:
Дэлхийн цом
• Winner (3): 1958, 1962, 1970
• Appearances (4): 1958, 1962, 1966, 1970
• Рока-ын цом: 1957, 1963
Хувийн шагнал:
Campeonato Paulista мэргэн бууч: 1957-1965, 1969, 1973.
FIFA алтан бөмбөг: 1970.
1981 онд Франц-ын L’Equipe сэтгүүлээс явуулсан санал асуулгаар ‘Зууны шилдэг тамирчин’.
1999 онд Олон Улсын Олимпын хорооноос явуулсан санал асуулгаар ‘Зууны шилдэг тамирчин’.
1999 онд Reuters агентлагаас ‘Зууны шилдэг тамирчин’.
Мөн 2000 онд “Sportsman of the Century” шагналд 2-аарт шалгарчээ. Түүний өмнө домогт Мухамед Али орсон юм.